गणेशोत्सव म्हटलं की घराघरात गणपतीची पूजा, नातेवाईकांच्या भेटीगाठी आणि प्रसादाच्या मोदकांचा सुगंध असतो. मोदक पाहिल्यावर अनेकांना तो खावासा वाटतो. मात्र मधुमेह असलेल्या व्यक्तींच्या मनात एक प्रश्न असतो, “मला मोदक खाता येईल का?”

मधुमेह आहे म्हणून सणासुदीचे सगळे पदार्थ कायमचे टाळण्याची गरज नाही. मात्र काय खात आहोत, किती खात आहोत आणि त्यासोबत दिवसभरात इतर काय खाल्लं आहे. याकडे लक्ष देणं महत्त्वाचं आहे. योग्य प्रमाण आणि संतुलित आहार ठेवला, तर सणाचा आनंद घेताना रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकते.

मधुमेह असताना मोदक खाता येतो का?

मोदक हा पारंपरिक गोड पदार्थ आहे. त्यामुळे त्यामध्ये असलेले साखर आणि कार्बोहायड्रेट रक्तातील साखरेवर परिणाम करू शकतात. म्हणूनच मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी मोदक खाताना प्रमाणाची काळजी घेणं गरजेचं आहे. पण याचा अर्थ असा नाही की मोदक पूर्णपणे टाळायलाच हवा. एखादा आवडता पदार्थ कायमचा बंद करण्यापेक्षा तो किती प्रमाणात, कोणत्या वेळी आणि कोणत्या आहारासोबत खाल्ला जातो, हे अधिक महत्त्वाचं आहे.

जर मोदक खायचा असेल तर तो प्रमाणात खा. एकाच वेळी अनेक मोदक खाण्याऐवजी छोट्या प्रमाणात मोदकाचा आस्वाद घ्या. प्रत्येक घासाचा आनंद घ्या आणि मोदक खाल्ल्याबद्दल अपराधी वाटून घेऊ नका.

चेन्नईतील डॉ. मोहन डायबेटीस स्पेशालिटीज सेंटरच्या आहारतज्ज्ञ आणि डायबेटीस एज्युकेटर सुश्री उमाशक्ती यांनी सांगितलं की, “मधुमेह असल्यामुळे सणासुदीचे पदार्थ पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. मात्र मोदक खाताना त्याचं प्रमाण, जेवणातील इतर पदार्थ आणि दिवसभरातील एकूण आहार यांचा समतोल राखणं महत्त्वाचं आहे.”

मोदक खाताना प्रमाणाकडे लक्ष द्या

गणेशोत्सवात घरात, नातेवाईकांकडे किंवा मित्रमंडळींकडे गेल्यावर वारंवार मिठाई समोर येते. अशावेळी नकळत किती गोड पदार्थ खाल्ले गेलं याचा अंदाज राहत नाही. मधुमेह असणाऱ्यांनी मोदक खायचा ठरवल्यास कमी प्रमाणात खाल्ला पाहिजे. त्याच वेळी मोदकासोबत इतर अनेक गोड पदार्थ किंवा साखर असलेली पेयं घेणं टाळा.

सणाच्या जेवणात फक्त भात, पोळी किंवा इतर कार्बोहायड्रेट असलेले पदार्थ जास्त प्रमाणात ठेवण्याऐवजी ताटात भाज्या, प्रोटीन आणि फायबर असलेले पदार्थही असावेत. यासाठी डाळी, मोड आलेली कडधान्यं, अंडी, कमी चरबीचं मांस किंवा टोफूसारखे पर्याय घेता येतात.

मोदक बनवताना करता येतील काही बदल

मोदक बनवताना काही पदार्थांमध्ये थोडे बदल करून तो तुलनेने पौष्टिक बनवता येऊ शकतो. रेसिपीनुसार मैदा किंवा इतर रिफाइंड पदार्थांच्या जागी मिलेट्स किंवा संपूर्ण धान्यांचा वापर करता येतो. तसंच काजू, बदाम, अक्रोड यांसारखे नट्स आणि बिया वापरल्यास त्यातून चांगल्या प्रकारचे फॅट्स मिळू शकतात आणि मोदकाची चव छान होते.

मात्र एक गोष्ट लक्षात ठेवणं महत्त्वाचं आहे. मोदकातील एखादा घटक आरोग्यासाठी चांगला आहे म्हणून तो कितीही प्रमाणात खाता येईल, असं नाही. घरच्या घरी बनवलेला किंवा काही बदल करून तयार केलेला मोदक असला तरी त्यातील कार्बोहायड्रेट आणि कॅलरीजचं प्रमाण महत्त्वाचं असतं. त्यामुळे अशा मोदकांचाही मर्यादित प्रमाणातच आस्वाद घ्यावा.

गणेशोत्सवात रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी या गोष्टी करा

• जेवण टाळून गोड पदार्थांसाठी कॅलरी ‘वाचवू’ नका

• मोदक खाणार आहोत म्हणून आधीचे जेवण टाळणं योग्य नाही. असं केल्यास नंतर जास्त भूक लागून गरजेपेक्षा जास्त खाण्याची शक्यता असते.

• जेवणाच्या वेळा शक्यतो नियमित ठेवा

• गणेशोत्सवाच्या धावपळीत जेवणाच्या वेळा खूप बदलू देऊ नका. नेहमीच्या वेळापत्रकानुसार जेवण्याचा प्रयत्न करा.

• ताटात भाज्या आणि प्रथिनांचा समावेश करा

• जेवणात भाज्या, डाळी, कडधान्ये, अंडी, टोफू किंवा योग्य प्रथिनांचे इतर स्रोत असू द्या.

टीप

वरील माहिती आम्ही फक्त वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहचवत आहोत. याचं समर्थन अथवा दावा करत नाही. त्यामुळे कोणतेही उपचार, डाएट आणि औषधं तज्ज्ञांच्या, डॉक्टरांच्या सल्ल्यानं घ्यावीत.