पावसाळ्यात वाढत्या उकाड्यापासून दिलासा मिळाला तरी दमा आणि क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मोनरी डिसीज असलेल्या रुग्णांसाठी हा काळ अधिक सावधगिरीचा बाळगण्याचा आहे. पावसाळ्यात वाढलेली हवेतील आर्द्रता, घरांमध्ये निर्माण होणारा ओलावा, बुरशीची वाढ, विषाणूजन्य संसर्ग तसंच तापमानात अचानक होणारे बदल यामुळे श्वसनमार्गांवर प्रतिकूल परिणाम होऊ शकतो.

परिणामी, दम्याचं त्रास वाढणे किंवा सीओपीडीची लक्षणं आणखी तीव्र होण्याचा धोका वाढतो या रुग्णांनी पावसाळ्यात फुफ्फुसांच्या आरोग्याची विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.

झायनोवा शाल्बी हॉस्पिटलमधील फुफ्फुस विकार तज्ज्ञ डॉ. जय भानुशाली यांनी सांगितलं की, दम्यामध्ये श्वसनमार्गाला सूज येऊन ते अरुंद होतात. त्यामुळे छातीत घरघर, सतत खोकला, छातीत जडपणा आणि श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणं दिसून येतात. सीओपीडी हा दीर्घकालीन फुफ्फुसांचा आजार असून धूम्रपान किंवा दीर्घकाळ वायुप्रदूषणामुळे देखील होऊ शकतो. या आजारामध्ये सतत खोकला येणं, जास्त प्रमाणात कफ येणं, धाप लागणं आणि शारीरिक क्षमता कमी होणं अशी लक्षणं जाणवतात.

पावसाळ्यात का वाढतो दम्याचा त्रास?

पावसाळ्यात हवेतील आर्द्रतेचं प्रमाण वाढल्यामुळे घरामध्ये बुरशी, फंगस आणि धूलिकण (डस्ट माइट्स) वाढण्यास पोषक वातावरण तयार होतं. हे सर्व दम्यास कारणीभूत ठरू शकतं. याच काळात विषाणूजन्य आणि जीवाणूजन्य संसर्गाचे प्रमाणही वाढतं. त्यामुळे सीओपीडीच्या रुग्णांमध्ये फुफ्फुसांचा संसर्ग होऊन आजार अधिक बळावू शकतो.

तापमानात अचानक झालेले बदल, थंड हवेशी येणारा संपर्क आणि घरात हवा खेळती न राहणं यामुळे श्वसनमार्गास त्रास होऊ शकतो. दमा किंवा सीओपीडी योग्य प्रकारे नियंत्रणात न ठेवल्यास वारंवार अस्थमा अटॅक येणं, श्वासोच्छ्वासास त्रास होणं, न्यूमोनियाचा धोका, फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होणं तसंच वारंवार रुग्णालयात दाखल होण्याची वेळ येऊ शकते.

कशी घ्याल स्वतःची काळजी?

• दमा आणि सीओपीडीच्या रुग्णांनी डॉक्टरांनी सांगितलेला इन्हेलर आणि औषधांचा नियमित वापर करावा.

• घरात ओलावा आणि बुरशी राहणार नाही याची काळजी घ्यावी. भिंतींवरील बुरशी वेळीच स्वच्छ करावी. धूम्रपान तसेच वायुप्रदूषणापासून दूर राहावं.

• गर्दीच्या ठिकाणी मास्कचा वापर करणं, वारंवार हात स्वच्छ धुणं, आजारी व्यक्तींपासून सुरक्षित अंतर राखणं तसेच डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार इन्फ्लूएंझा आणि न्यूमोनियावरील लस घेणं फायदेशीर ठरतं.

याशिवाय संतुलित आहाराचं सेवन करणं, पुरेसे पाणी पिणं, नियमित श्वसनाचे व्यायाम करणं, शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय राहणं आणि पुरेशी झोप घेणं यामुळे फुफ्फुसांचं आरोग्य चांगलं राहण्यास मदत होते.

टीप : ही माहिती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.