संजय गडदे, साम टीव्ही

राज्यात प्रतिबंधित गुटखा, तंबाखू आणि निकोटीनयुक्त पानमसाल्याच्या अवैध व्यापाराविरोधात अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) मोठे पाऊल उचलले आहे. संघटित पद्धतीने हा व्यवसाय करणाऱ्या टोळ्या, नेटवर्क आणि संबंधित साखळीतील सर्व घटकांवर आता महाराष्ट्र संघटित गुन्हेगारी नियंत्रण कायदा (मकोका) अंतर्गत कारवाई केली जाणार असल्याचे आदेश FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी दिले आहेत. सार्वजनिक आरोग्याच्या संरक्षणासाठी आणि प्रतिबंधित अन्नपदार्थांच्या अवैध व्यापाराला आळा घालण्यासाठी हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे. राज्यातील सर्व क्षेत्रीय अधिकाऱ्यांना जारी केलेल्या आदेशानुसार केवळ किरकोळ विक्रेत्यांवर नव्हे, तर उत्पादक, पुरवठादार, वाहतूकदार, गोदाम चालक, घाऊक विक्रेते आणि संपूर्ण वितरण साखळीवर कठोर कारवाई करण्यात येणार आहे.

अन्न सुरक्षा व मानके अधिनियम 2006 अंतर्गत गुटखा आणि निकोटीनयुक्त पानमसाल्यावर आधीपासूनच बंदी आहे. मात्र बनावट कागदपत्रे, बेनामी व्यवहार, गुप्त गोदामे आणि आंतरराज्य पुरवठा साखळीच्या माध्यमातून हा व्यापार सुरू असल्याचे अनेक तपासांतून समोर आले आहे. त्यामुळे अशा प्रकरणांकडे आता केवळ अन्नसुरक्षा उल्लंघन म्हणून नव्हे, तर संघटित गुन्हेगारी म्हणून पाहिले जाणार आहे.

मकोका लागू झालेल्या प्रकरणांमध्ये आरोपींना जामीन मिळवण्यासाठी कठोर दुहेरी अटींचा सामना करावा लागणार आहे. तसेच सरकारी अभियोक्ता, पोलीस आणि FDA यांच्यात समन्वय ठेवून जामिनाला प्रभावी विरोध करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी सांगितले की, "सार्वजनिक आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांवर आता मकोका अंतर्गत कारवाई होईल. कायद्याचे पालन करणाऱ्या व्यापाऱ्यांना त्रास देण्याचा उद्देश नाही. मात्र संघटितपणे प्रतिबंधित अन्नपदार्थांचा व्यापार करणाऱ्या व्यक्ती, संस्था आणि नेटवर्कविरुद्ध कठोर कारवाई केली जाईल.

याशिवाय प्रत्येक जिल्ह्यात मकोका पात्रता, एफआयआर, आरोपपत्रे आणि जप्ती कारवाईची स्वतंत्र नोंदवही ठेवली जाणार असून सह आयुक्त स्तरावर दरमहा त्याचा आढावा घेतला जाणार आहे. FDA च्या या निर्णयामुळे राज्यातील गुटखा माफिया आणि अवैध तंबाखू व्यापार करणाऱ्या संघटित टोळ्यांना मोठा धक्का बसण्याची शक्यता आहे.