Side effects of sleeping late and waking up late : रात्री लवकर झोपणे आणि सकाळी लवकर उठणे ही नेहमीच चांगली सवय मानली गेली आहे. असे असूनही रात्री उशिरापर्यंत जागे राहणारे आणि सकाळी उशिरा उठणाऱ्यांची संख्या मोठी आहे.
आता, नुकत्याच झालेल्या एका अभ्यासानुसार, जे लोक रात्री उशिरा झोपतात आणि उशिरा जागतात त्यांना अस्वस्थ सवयींमुळे लवकर मृत्यू होण्याचा धोका जास्त असतो.
फिन्निश इन्स्टिट्यूट ऑफ ऑक्युपेशनल हेल्थच्या (Health) संशोधनात 1981 ते 2018 पर्यंत जवळपास 24,000 जुळ्या मुलांचा समावेश होता. सहभागींना सकाळचे लोक, संध्याकाळचे लोक किंवा त्यादरम्यान झोपलेले लोक म्हणून ओळखण्यास सांगितले गेले.
जे रात्री उशिरापर्यंत जागतात त्यांना मृत्यूचा धोका जास्त असतो
संशोधकांनी शिक्षण, अल्कोहोलचा वापर, धूम्रपान, बॉडी मास इंडेक्स आणि झोपेचा कालावधी यासारख्या घटकांसाठी डेटा समायोजित केला. अभ्यासात असे आढळून आले की रात्री जागरणामुळे लवकर मृत्यू होण्याचा धोका सकाळच्या जागेच्या तुलनेत सुमारे 9% वाढतो, मुख्यत्वे तंबाखू आणि अल्कोहोलच्या जास्त सेवनामुळे.
रोचेस्टर, मिनेसोटा येथील मेयो क्लिनिकमधील सेंटर फॉर स्लीप (Sleep) मेडिसिनचे तज्ज्ञ डॉ. भानू प्रकाश कोल्ला यांनी सांगितले की, अल्कोहोलव्यतिरिक्त इतर संभाव्य घटक म्हणजे लोकांना कामासाठी किंवा शाळेसाठी लवकर उठणे आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत लोक कमी झोपतात आणि झोपेची कमतरता धोका वाढवू शकते.
मधुमेह आणि हृदयाचे आजार होऊ शकतात
मागील अभ्यासात असे दिसून आले आहे की जे लोक रात्री (Night) जागतात त्यांना टाइप-2 मधुमेह आणि हृदयविकार यांसारख्या जुनाट आजारांचा धोका जास्त असतो. ते शारीरिकदृष्ट्या कमी सक्रिय असतात.
त्यांच्या एरोबिक फिटनेसची पातळी कमी आहे आणि इन्सुलिन प्रतिरोधक क्षमता लक्षणीय वाढते. जे लोक रात्री जागतात त्यांचीही जोखीम घेण्याची प्रवृत्ती जास्त असते. ते न्याहारी वगळतात, दिवसा नंतर अधिक खातात आणि यामुळे शरीरातील चरबीचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या जास्त होते.
तज्ज्ञ काय म्हणतात ?
झोपेचे औषध तज्ज्ञ सुचवतात की जीवनशैलीतील बदल महत्त्वाचे आहेत. उदाहरणार्थ, एखाद्याने सकाळी अचानक तेजस्वी प्रकाशात स्वतःला उघड करणे टाळले पाहिजे. रात्रीच्या वेळी चमकदार पडद्यांचा संपर्क मर्यादित असावा आणि लवकर जेवण घेतले पाहिजे. हे झोपेची वेळ बदलण्यास देखील मदत करू शकते.
नॉर्थवेस्टर्न युनिव्हर्सिटी फीनबर्ग स्कूल ऑफ मेडिसिनचे डॉ. फिलिस गी म्हणाले की जर रात्री जागरण तुम्हाला त्रास देत असेल, तर रात्रीपासून दिवसापर्यंत बदलण्यासाठी तुम्ही अनेक गोष्टी करू शकता. तथापि, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की एखाद्या व्यक्तीचा जन्मजात झोपेचा क्रम पूर्णपणे बदलू शकत नाही.
सकाळ+चे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Marathi news and watch Live TV. Breaking news from Maharashtra, India, Pune, Mumbai, Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle at SaamTV. Get Live Marathi news on Mobile. Download the Saam Tv app for Android and IOS.