आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत चुकीचा आहार, व्यायामाचा अभाव आणि सततचा ताण यामुळे हाय कोलेस्ट्रॉलची समस्या मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसतेय. जर शरीरात कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढली तर हार्ट अटॅक, स्ट्रोक आणि इतर गंभीर आजारांचा धोका मोठ्या प्रमाणात वाढतो. मात्र तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, जीवनशैलीतील काही महत्त्वाचे बदल कोलेस्ट्रॉलची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतात.
कोलेस्ट्रॉल वाढण्यामागे आहार आणि जीवनशैलीचा मोठा वाटा असतो. त्यामुळे या दोन्ही गोष्टींकडे योग्य पद्धतीने लक्ष दिलं तर कोलेस्ट्रॉल कमी करता येऊ शकतं. मग कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी नेमके कोणते बदल करायला हवेत हे जाणून घ्या.
तुम्ही दिवसभरात काय खातो याचा थेट परिणाम शरीरातील कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीवर होऊ शकतो. त्यामुळे कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवायचं असेल तर सर्वात आधी तुम्हाला तुमच्या आहाराकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे.
अनहेल्दी फॅट्सचा आहारातील वापर शक्य तितका कमी करा. प्रोसेस्ड फूड, जास्त तेलात तळलेले पदार्थ, रेड मीट आणि फुल-क्रीम दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थ कमी प्रमाणात घ्या. याऐवजी आहारात आरोग्यासाठी चांगले पर्याय निवडण्याचा प्रयत्न करा.
सॉल्युबल फायबर शरीरातील खराब म्हणजेच LDL कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास मदत करू शकते. त्यामुळे रोजच्या आहारात ओट्स, राजमा यांसारख्या पदार्थांचा समावेश करा. याशिवाय सफरचंद, संत्री, पेर आणि वेगवेगळ्या भाज्याही भरपूर प्रमाणात खा.
सगळेच फॅट्स शरीरासाठी वाईट नसतात. मोनोअनसॅच्युरेटेड आणि पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅट्स आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतात आणि चांगल्या म्हणजेच HDL कोलेस्ट्रॉलला मदत करू शकतात. त्यासाठी बदाम, अक्रोड, जवसाच्या बिया, साल्मन, ऑलिव्ह ऑइल आणि अॅव्होकॅडो यांचा आहारात योग्य प्रमाणात समावेश करता येतो.
सतत बसून राहणं आणि शारीरिक हालचाल कमी असणे हेही कोलेस्ट्रॉलसाठी चांगलं नाही. नियमित व्यायाम केल्याने खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास आणि चांगल्या कोलेस्ट्रॉलची पातळी सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
तुम्हाला लगेच जिममध्ये जाण्याची इच्छा नसेल तरी काही हरकत नाही. सुरुवातीला दररोज 30 ते 45 मिनिटं वेगाने चालण्याची सवय लावा. नियमित चालण्यामुळे शरीराची हालचाल वाढेल आणि व्यायामाची सवय लावणंही सोपं जाणार आहे.
आठवड्यात काही दिवस कार्डिओ एक्सरसाइज करा. यामध्ये सायकलिंग, पोहणं किंवा जॉगिंग यांसारख्या व्यायामांचा समावेश करता येतो. यासोबत काही दिवस स्ट्रेंथ ट्रेनिंगही करा. बॉडीवेट एक्सरसाइज आणि योगासनं तुमच्या फायद्याची ठरू शकतात. योगामध्ये सूर्यनमस्कार, कपालभाती प्राणायाम आणि अर्धमत्स्येंद्रासन यांचा कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी उपयोग होऊ शकतो.
व्यायामासाठी वेगळा वेळ काढणं शक्य नसलं तरी दिवसभरातील छोट्या-छोट्या सवयी बदलून शारीरिक हालचाल वाढवता येते. यामध्ये शक्य असेल तेव्हा लिफ्टऐवजी जिन्यांचा वापर करा. जवळच्या दुकानात जायचं असेल तर वाहन घेण्याऐवजी चालत जा. ऑफिसमध्ये बराच वेळ बसून काम करत असाल तर मध्येच छोटा ब्रेक घ्या आणि काही वेळ चालून या.
वाढलेलं वजन आणि सततचा ताण यांचाही कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी फक्त आहार आणि व्यायामच नाही तर वजन आणि मानसिक ताण याकडेही लक्ष देणं महत्त्वाचं आहे.
तुमचं वजन जास्त असेल तर वजनातील फक्त 5 ते 10 टक्के घट देखील कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीत सुधारणा करण्यास मदत करू शकते. यासाठी संतुलित आणि पौष्टिक आहारासोबत नियमित व्यायाम करणं फायदेशीर ठरू शकतं.
टीप : ही माहिती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.