५० वर्षांखालील महिलांमध्ये अंडाशयाचा कर्करोग ओळखणं विशेषतः कठीण ठरतं. यामागे एकत्रितपणे अनेक कारणे आहेत. लक्षणांची साधारण स्वरूपात दिसणारी समानता, वयानुसार तयार होणारी समज-गैरसमज आणि ठराविक स्क्रिनिंग पद्धतींचा अभाव. या सगळ्या कारणांमुळे निदान उशिरा होतं आणि अनेकदा आजार शेवटच्या टप्प्यात सापडतो.

या आजाराची लक्षणे अस्पष्ट आणि सर्वसाधारण असतात, ही एक मोठी अडचण आहे. अंडाशयात हळूहळू वाढणारी गाठ याशिवाय पोट फुगल्यासारखे वाटणे, पोटदुखी, भूक कमी लागणे, थकवा आणि श्रोणी (pelvic) भागात जडपणा जाणवणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. ही लक्षणे रोजच्या पचनाच्या किंवा हार्मोनल समस्यांसारखी वाटतात, त्यामुळे अनेकजण फक्त तात्पुरते उपाय करतात आणि सखोल तपासणी टाळतात. विशेषतः तरुण महिलांमध्ये ही लक्षणे PCOS, आहारातील बदल किंवा पचनाशी संबंधित किरकोळ त्रास म्हणून समजली जातात. डॉ. मोहम्मद मिती, सल्लागार कर्करोगतज्ज्ञ (ऑन्कोलॉजिस्ट), Saifee Hospital, मुंबई

वयानुसार तयार झालेली धारणा देखील निदानात अडथळा ठरते. "कर्करोग हा फक्त वयस्क लोकांनाच होतो" अशी एक सामान्य समज आहे. त्यामुळे लक्षणे दिसूनही रुग्ण आणि डॉक्टर दोघांकडूनही गंभीर आजाराचा संशय लगेच घेतला जात नाही. परिणामी योग्य तपासणी आणि उपचार उशिरा होतात.

याशिवाय, अंडाशयाच्या कर्करोगासाठी ठरलेली नियमित स्क्रिनिंग पद्धत नाही. स्तन किंवा प्रोस्टेट कर्करोगाप्रमाणे नियमित तपासणीची (जसे mammogram किंवा PSA test) सार्वत्रिक शिफारस नाही. जरी CA-125 blood test आणि सोनोग्राफीसारख्या तपासण्या उपलब्ध असल्या, तरी त्या निश्चित निदान देऊ शकत नाहीत आणि इतर कारणांमुळेही त्यांचे परिणाम बदलू शकतात. त्यामुळे लवकर आणि अचूक निदान करणे कठीण होते.

भारतीय परिस्थितीत सामाजिक आणि आर्थिक घटकही महत्त्वाची भूमिका बजावतात. आर्थिक अडचणींमुळे वेळेवर उपचार मिळत नाहीत, तर सामाजिक संकोच किंवा गैरसमजांमुळे अनेक महिला लक्षणांबद्दल बोलणे किंवा डॉक्टरांकडे जाणे टाळतात. हे शहर आणि ग्रामीण दोन्ही भागांत दिसून येते, आणि त्यामुळे अनेकदा लक्षणे गंभीर झाल्यावरच उपचार घेतले जातात.

या सर्व कारणांमुळे ५० वर्षांखालील महिलांमध्ये अंडाशयाचा कर्करोग अनेकदा उशिरा टप्प्यात निदान होतो. त्यामुळे जागरूकता वाढवणे आणि अधिक प्रभावी तपासणी पद्धती विकसित करणे अत्यंत गरजेचे आहे.