साबरमती नदीवर ४८० मीटर लांबीचा बुलेट ट्रेन पूल उभारण्यात आला आहे.
पुलाची उंची सुमारे ३६ मीटर म्हणजेच ११८ फूट आहे.
हा पूल मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉरचा महत्त्वाचा भाग आहे.
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पातील आणखी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा पूर्ण झालाय . हा महत्त्वाचा भाग म्हणजे साबरमती नदीवर उभारण्यात आलेला भव्य पूल. हा या प्रकल्पातील अभियांत्रिकी कौशल्याचा एक उत्कृष्ट नमुना ठरणार आहे. सुमारे ३६ मीटर उंचीच्या या पुलावरून बुलेट ट्रेन वेगाने नदी पार करणार आहे. जवळपास ४८० मीटर लांबीचा असलेला हा पूल उभारण्यासाठी 'बॅलन्स्ड कॅन्टिलिव्हर' (balanced cantilever) तंत्राचा वापर करण्यात आलाय. गुजरातमध्ये हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉरवरील नदीवरील एकूण २१ पैकी १८ पुलांचे बांधकाम पूर्ण झालंय.
अहमदाबादमधील साबरमती नदीवर बांधण्यात आलेला ४८० मीटर लांबीचा पूल आता पूर्णपणे तयार झाला आहे. या पुलाची उंची सुमारे ३६ मीटर म्हणजेच ११८ फूट इतकी असून, ती १२ मजली इमारतीच्या उंचीइतकी आहे. विशेष म्हणजे, ही अति-वेगवान रेल्वेगाडी याच पुलावरून धावणार आहे. हा पूल साबरमती स्थानकापासून साधारण एक किलोमीटर आणि अहमदाबाद स्थानकापासून सुमारे चार किलोमीटर अंतरावर आहे. या पुलाची उंची आणि रचना विशेष महत्त्वाची आहे, कारण बुलेट ट्रेनचा मार्ग अनेक प्रमुख शहरी पायाभूत सुविधांच्या घटकांवरून जाणारा आहे.
साबरमती नदीवरील हा पूल केवळ त्याच्या लांबीमुळेच नव्हे, तर इतर अनेक वैशिष्ट्यांमुळे उल्लेखनीय आहे. हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉरच्या मार्गावरील उड्डाणपूल, रेल्वे मार्ग आणि मेट्रो कॉरिडॉर यांसारख्या इतर संरचनांच्या वरून जाण्यासाठी आवश्यक ती मोकळी जागा (क्लिअरन्स) राहील अशा उंचीवर या पुलाचे बांधकाम करण्यात आले आहे.
पश्चिम रेल्वेच्या अहमदाबाद-दिल्ली मुख्य मार्गावरून जाणारा हा पूल जमिनीपासून सुमारे १४.८ मीटर उंच आहे. त्यामुळे, या पुलाची उंची आणि त्याची रचना या दोन्ही गोष्टी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. बुलेट ट्रेन प्रकल्पांतर्गत नदी ओलांडतानाच स्थानिक वाहतूक व्यवस्थेचाही विचार करून या पुलाची रचना करण्यात आली आहे.
पुलाची संरचनात्मक मजबूती सुनिश्चित करण्यासाठी एकूण आठ गोलाकार खांब उभारण्यात आले आहेत. प्रत्येक खांबाचा व्यास साधारणपणे ६ ते ६.५ मीटर इतका आहे. यापैकी चार खांब नदीपात्रात, दोन खांब नदीकाठावर आणि उर्वरित दोन खांब बाहेरील भागांत उभारण्यात आले आहेत. खांबांची ही रचना केवळ पुलाला बळकटीच देत नाही, तर नदीच्या प्रवाहातील अडथळाही कमी करण्यास मदत करतील.
अशा प्रचंड पुलासाठी खांबांची संख्या आणि त्यांची जागा निश्चित करणे हे अभियांत्रिकीच्या दृष्टीने एक मोठे आव्हान आहे. पुलाची रचना अशा प्रकारे केली आहे की, त्यामुळे नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहावर होणारा परिणाम कमीत कमी राहील आणि पूलही मजबूत राहील. साबरमती नदीवरील हा पूल बांधण्यासाठी संतुलित कॅन्टिलीव्हर पद्धतीचा वापर करण्यात आलाय. हे तंत्र विशेषतः नद्या आणि खोल जलमार्गांवर लांब पूल बांधण्यासाठी उपयुक्त आहेत. यामुळे पुलाच्या डेकखाली पारंपरिक मचानाची गरज भासत नाही, त्याऐवजी, पुलाचे भाग एकामागून एक खांबांना जोडले जातात.
त्यानंतर, 'पोस्ट-टेन्शनिंग'चा वापर करून या विभागांना बळकट केले जाते. बांधकामादरम्यान, खांबांच्या (piers) दोन्ही बाजूंनी हे विभाग संतुलित पद्धतीने बाहेरच्या दिशेने वाढवले जातात. शेवटी हे विभाग एकमेकांना जोडून एक सलग पूल-डेक (bridge deck) तयार केला जातो. यामुळे नदीपात्रात मोठ्या प्रमाणावर तात्पुरती संरचना उभारण्याची गरज कमी होते.
मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉरअंतर्गत साबरमती नदीवरील पूल हा एकमेव पूल नाहीये. या संपूर्ण कॉरिडॉरवर एकूण २५ नदी-पूल बांधले जात आहेत. यापैकी २१ पूल गुजरातमध्ये आहेत, तर चार पूल महाराष्ट्रात बांधले जात आहेत. गुजरातमध्ये प्रस्तावित असलेल्या २१ नदी-पुलांपैकी १८ पुलांचे बांधकाम आधीच पूर्ण झालंय.
साबरमती नदीवरील हा पूल देखील या नेटवर्कचा एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. यावरून हे स्पष्ट होते की, हाय-स्पीड रेल कॉरिडॉरच्या नदीवरील भागांचे बांधकाम वेगाने सुरूय. गुजरातमध्ये अनेक प्रमुख संरचनांचे काम पूर्ण झाल्यामुळे, आता या प्रकल्पाचे विविध टप्पे एकमेकांशी जोडण्याचे काम अधिक महत्त्वाचे ठरत आहे.
सकाळ+चे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Marathi news and watch Live TV. Breaking news from Maharashtra, India, Pune, Mumbai, Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle at SaamTV. Get Live Marathi news on Mobile. Download the Saam Tv app for Android and IOS.