थंडीच्या काळात आरोग्याची काळजी घेणे अत्यंत गरजेचे असते. आरोग्याची योग्य काळजी घेतली नाही तर सर्दी, खोकला, ताप यासारख्या समस्या उद्भवू लागतात. हे लक्षात घेऊन या ऋतूत लोक आपल्या खाण्याच्या सवयींमध्ये बरेच बदल करतात. या ऋतूमध्ये लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांनाच च्यवनप्राश खाण्याचा सल्ला दिला जातो.
च्यवनप्राश हे आयुर्वेदिक औषध आहे, ज्याच्या सेवनाने शरीराला शक्ती आणि ऊर्जा मिळते. च्यवनप्राशचा मुख्य उद्देश शरीराला रोगांशी लढण्यासाठी शक्ती देणे आणि आरोग्य सुधारणे हा आहे. यासोबतच च्यवनप्राशमध्ये आवळा व्हिटॅमिन सीचा समृद्ध स्रोत असतो, जो रोगप्रतिकार शक्ती मजबूत करतो आणि सर्दी-खोकला यांसारख्या आजारांपासून बचाव करतो.
बाजारात अनेक कंपन्यांचे च्यवनप्राश मिळत असले तरी बाजारातील च्यवनप्राशवर विश्वास बसत नसेल तर घरीच तयार करा. येथे आम्ही तुम्हाला च्यवनप्राश घरी बनवण्याची सोपी पद्धत सांगणार आहोत.
च्यवनप्राश तयार करण्याचे साहित्य
आवळा - १ किलो
गूळ - ५०० ग्रॅम
देशी तूप - १०० ग्रॅम
सुंठ पावडर – २ चमचे
काळी मिरी पावडर - १ टीस्पून
दालचिनी पावडर - १ टीस्पून
वेलची पावडर- १ टीस्पून
तुळशीची पाने - १० ते १५ (वाळलेली किंवा ताजी)
केशर - ५ ते ६ धागे
मध
च्यवनप्राश बनवण्याची पद्धत
१. च्यवनप्राश घरी बनवणे अगदी सोपे आहे. यासाठी सर्वप्रथम आवळे नीट धुवून त्याचे छोटे तुकडे करावेत. ते मऊ होईपर्यंत त्यांना १ लिटर पाण्यात उकळवा. व्यवस्थित उकळल्यानंतर पाणी गाळून घ्या आणि मिक्सरमध्ये आवळे बारीक करून पेस्ट बनवा.
२. आवळा पेस्ट तयार केल्यानंतर, एका पातेल्यात गूळ आणि थोडे पाणी घालून ते पूर्णपणे वितळेपर्यंत आणि सिरपसारखे होईपर्यंत शिजवा.
३. ते वितळत असताना, सुंठ, काळी मिरी, दालचिनी आणि इतर मसाले वेगळे बारीक करा. यानंतर वेगळ्या कढईत तूप गरम करा. त्यात आवळा पेस्ट घालून मंद आचेवर १०-१५ मिनिटे परतून घ्या.
४. आता त्यात गूळ सरबत, मसाल्यांचे मिश्रण आणि तुळशीची पाने घालून चांगले मिक्स करा. हे मिश्रण सतत ढवळत असताना मंद आचेवर शिजवा.
५. च्यवनप्राशाप्रमाणे घट्ट झाल्यावर गॅस बंद करा. शेवटी मिश्रण थंड झाल्यावर त्यात मध आणि केशर घालून मिक्स करा. आता तुम्ही काचेच्या बाटलीत ठेवू शकता.
Edited by - अर्चना चव्हाण