बदलत्या लाइफस्टाईलमुळे लोक सकाळी उशीरा उठण्याचा मार्ग निवडतात. मग संपूर्ण दिवस आळसात जातो. म्हणजे शारिरीक हालचालही कमी होते आणि मेंदू आणि स्नायूंवरही परिणाम होतो. यामुळे सेरेब्रल पाल्सी (Cerebral Palsy) ही समस्या वाढू शकते. सेरेब्रल पाल्सी (Cerebral Palsy – CP) ही मज्जासंस्थेशी संबंधित अशी स्थिती आहे, ज्याचा परिणाम हालचाल, स्नायूंचा ताण, शरीराचा समन्वय आणि शारीरिक ठेवणीवर होतो. सेरेब्रल पाल्सीचा संबंध प्रामुख्याने बालपणाशी जोडला जात असला, तरी त्याचे परिणाम प्रौढावस्थेतही कायम राहू शकतात आणि कालांतराने त्यामध्ये बदल होऊ शकतात.

सेरेब्रल पाल्सी असलेल्या प्रौढांमध्ये चुकीची शारीरिक ठेवण आणि हालचालींची कमतरता यामुळे हळूहळू स्नायू, सांधे आणि मणक्यावर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो. याचा परिणाम त्यांच्या आरोग्यावर तसेच दैनंदिन जीवनातील स्वावलंबनावर होऊ शकतो.

सेरेब्रल पाल्सी असलेल्या व्यक्तींमध्ये चुकीची शारीरिक ठेवण आढळणे सामान्य आहे. डॉ. स्मिता इंगळे Director PT/OT Rehabilitation रुबी हॉल क्लिनिक यांच्यामते, स्नायूंमध्ये कडकपणा, अशक्तपणा, अनैच्छिक हालचाली तसेच स्नायूंवरील नियंत्रणातील अडचणींमुळे शरीर संतुलित स्थितीत ठेवणे कठीण होऊ शकते.

कालांतराने चुकीच्या पद्धतीने बसणे, उभे राहणे किंवा चालणे यामुळे स्नायूंवर ताण येऊन सांध्यांशी संबंधित समस्या निर्माण होऊ शकतात. काही प्रौढांमध्ये मणक्याची वाकण्याची समस्या वाढणे, कंबरेच्या सांध्यांशी संबंधित त्रास, स्नायू आखडणे (कॉन्ट्रॅक्चर्स) किंवा दीर्घकालीन वेदना निर्माण होऊ शकतात. अनेक वर्षांपासून शरीर विशिष्ट हालचालींच्या पद्धतीशी जुळवून घेत असल्याने वय वाढल्यानंतर या समस्या अधिक जाणवू लागतात.

हालचालींची कमतरता या अडचणींमध्ये आणखी भर घालू शकते. एखादी व्यक्ती कमी हालचाल करू लागल्यास स्नायूंची ताकद कमी होऊ शकते आणि सांधे कडक होऊ शकतात. त्यामुळे चालणे, पायऱ्या चढणे, खुर्चीतून उठणे किंवा शरीराचा समतोल राखणे यांसारखी दैनंदिन कामे अधिक कठीण होऊ शकतात. कमी हालचालींचा परिणाम हृदयाच्या आरोग्यावर, हाडांच्या मजबुतीवर आणि शरीराच्या एकूण सहनशक्तीवरही होऊ शकतो. काही प्रौढांमध्ये यामुळे एक दुष्टचक्र निर्माण होते—वेदना किंवा कडकपणामुळे शारीरिक हालचाल कमी होते आणि त्यातून स्नायूंची कमजोरी वाढून हालचालींची क्षमता आणखी कमी होऊ शकते.

थकवा हीदेखील एक महत्त्वाची समस्या आहे. स्नायूंच्या बदललेल्या ताणामुळे किंवा हालचालींच्या कार्यक्षमतेत घट झाल्यामुळे सेरेब्रल पाल्सी असलेल्या प्रौढांना साध्या हालचाली करण्यासाठीही इतरांच्या तुलनेत अधिक ऊर्जा खर्च करावी लागू शकते. चुकीची शारीरिक ठेवण या ऊर्जेचा खर्च आणखी वाढवू शकते, त्यामुळे दैनंदिन कामे अधिक थकवणारी वाटू शकतात. यामुळे कामाच्या ठिकाणी सहभाग, सामाजिक उपक्रम आणि व्यायाम यावरही परिणाम होऊ शकतो.

सेरेब्रल पाल्सीचा दीर्घकालीन परिणाम प्रत्येक व्यक्तीनुसार वेगळा असतो. नियमित वैद्यकीय तपासणी आणि योग्य पुनर्वसन उपचारांमुळे संभाव्य गुंतागुंत टाळण्यास तसेच व्यक्तीची शारीरिक क्षमता शक्य तितकी टिकवून ठेवण्यास मदत होऊ शकते. फिजिओथेरपी, स्नायूंची ताकद आणि लवचिकता वाढवणारे व्यायाम, हालचालींसाठी विशेष कार्यक्रम, ऑक्युपेशनल थेरपी तसेच वॉकर किंवा ब्रेस यांसारख्या सहाय्यक साधनांची महत्त्वाची भूमिका असते. काही प्रकरणांमध्ये वेदना, स्नायू आखडणे किंवा सांधे व मणक्याशी संबंधित समस्यांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी ऑर्थोपेडिक उपचार किंवा इतर तज्ज्ञ उपचारांची आवश्यकता भासू शकते.

उपचारांचा उद्देश प्रत्येक हालचालीतील अडचण पूर्णपणे दूर करणे किंवा शरीराची ठेवण पूर्णपणे सामान्य करणे हा नेहमीच असेल असे नाही. त्याऐवजी व्यक्तीला आराम मिळणे, हालचालींची क्षमता टिकवून ठेवणे, स्वावलंबन कायम राखणे आणि जीवनमान सुधारणे यावर उपचारांचा भर असावा. व्यक्तीच्या क्षमतेनुसार नियमित शारीरिक हालचाल करणे तसेच वेदना, शरीराची ठेवण, स्नायूंची ताकद आणि हालचालींचे नियमित निरीक्षण करणे यामुळे सेरेब्रल पाल्सी असलेल्या प्रौढांना वाढत्या वयातही सक्रिय आणि स्वावलंबी राहण्यास मदत होऊ शकते.