सध्याच्या कामाच्या धावपळीमुळे शरीराच्या समस्यांकडे लोक मोठ्या प्रमाणात दुर्लक्ष करताना पाहायला मिळत आहेत. त्यामध्ये सगळ्यात घातक आजार म्हणजे डोके आणि मानेचा कॅन्सर. कारण इतर कॅन्सरप्रमाणे या कॅन्सरची लक्षणे स्पष्ट दिसत नाहीत. त्यामुळे या रोगाचे निदान झालेले उशिरा कळते आणि तेव्हा हातातून वेळ निघून गेलेली असते. कारण कॅन्सरग्रस्त रुग्ण फार दिवस चांगल्या प्रकारे जीवन जगू शकत नाहीत. म्हणूनच तुम्ही वेळीच या आजाराची ओळखून तुमचा व तुमच्या कुटूंबातील इतरांचा जीव वाचवू शकता.

मानेच्या आणि डोक्याच्या कॅन्सरविषयी माहिती देताना अमेरिकेतील न्यूयॉर्क येथील मेमोरियल स्लोन केटरिंग कॅन्सर सेंटरमधील डॉ. ऍलन एल. हो, हेड अँड नेक मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्ट यांनी काही महत्वाचे संकेत आणि लक्षणांची माहिती दिली.

जागतिक पातळीवर डोके आणि मानेच्या कॅन्सरचा हा सातव्या क्रमांकाचा सर्वात सामान्य कॅन्सर आहे. दरवर्षी सुमारे 8,90,000 नवीन रुग्ण आणि 4,50,000 मृत्यू या आजारामुळे होतात. भारतात या कॅन्सरचे प्रमाण इतर देशांच्या तुलनेत जास्त असल्याचे अहवाल स्पष्ट झाले आहे. डोके आणि मानेचा कॅन्सर हा एकत्रित शब्द आहे. यामध्ये नाक, सायनसेस, कान, तोंड, जीभ, घसा, लाळग्रंथी, त्वचा आणि थायरॉइडमधील ट्युमरांचा समावेश होतो.

या कॅन्सरची चिन्हे अनेकदा सामान्य आजारांसारखी वाटतात. काही महत्त्वाची लक्षणे म्हणजे चेहऱ्यावर सातत्याने राहणारी वेदना, जबड्यात कडकपणा किंवा हालचालींची अडचण, न भरणारी तोंडातील जखम, खाताना किंवा गिळताना त्रास किंवा जळजळ, आवाजात बदल, दम लागणे, वारंवार नाक बंद होणे, मान किंवा जबड्यात गाठ दिसणे, वजन कमी होणे, कानात वेदना किंवा कमी ऐकू येणे आणि तोंडात लाल किंवा पांढरे डाग दिसणे.

या आजाराचा धोका वाढवणाऱ्या कारणांमध्ये एचपीव्ही व्हायरस, तंबाखू सेवन, मद्यपान, वयोमान, किरणोत्सर्गाचा संपर्क, गुटखा किंवा पान-तंबाखू चघळण्याची सवय, खराब दंतस्वच्छता आणि फळे-भाज्या कमी खाणे यांचा समावेश आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, नियमित तपासणी आणि वेळेवर लक्षणे ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विशेषतः डॉक्टर, डेंटिस्ट आणि ईएनटी स्पेशालिस्ट यांनी उच्च जोखमीच्या व्यक्तींमध्ये नियमित तोंड, घसा आणि मान तपासणी करणे आवश्यक आहे.