पितृ पक्षाला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे. यंदा पितृ पक्षाला २७ सप्टेंबरपासून सुरुवात होऊन १० ऑक्टोबरपर्यंत तो काळ राहणार आहे. या काळात पूर्वजांचं स्मरण करून त्यांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी श्राद्ध केलं जातं. श्राद्धकर्म झाल्यानंतर योग्य व्यक्तींना भोजन देण्याची परंपरा आहे. मात्र हे जेवण कोणाला द्यावं आणि कोणाला देऊ नये, याबाबत धर्मग्रंथांमध्ये काही नियम सांगण्यात आले आहेत.

श्राद्धाचे पूर्ण फळ मिळण्यासाठी काय सांगितलंय?

धार्मिक मान्यतेनुसार, श्राद्धाचं योग्य फळ मिळावं यासाठी श्राद्धानंतर योग्य व्यक्तीला भोजन देणं महत्त्वाचं मानलं जातं. विष्णू पुराणासह इतर धर्मग्रंथांमध्ये याबाबत काही नियम सांगण्यात आले आहेत.

विष्णू स्मृतीनुसार, फसवणूक करणारे, चोरी करणारे, स्वतःच्या फायद्यासाठी दुसऱ्याचं नुकसान करणारे तसंच आई-वडील, गुरु आणि धार्मिक कार्यांचा अनादर करणाऱ्या व्यक्तींना श्राद्धाच्या भोजनासाठी बोलावू नये, असं सांगण्यात आलं आहे. मार्कंडेय पुराण आणि नारद पुराणातही श्राद्धासाठी अयोग्य मानल्या गेलेल्या व्यक्तींचा उल्लेख करण्यात आला आहे.

साधू किंवा योग्य अतिथी अचानक घरी आल्यास?

श्राद्धाच्या दिवशी एखादा साधू, तपस्वी किंवा योग्य अतिथी कोणतेही निमंत्रण नसताना घरी आला तर त्याला जेवण नाकारू नये, अशी धार्मिक परंपरा आहे. विष्णू पुराणात अशा अतिथीचा आदर करून त्याला भोजन देण्याची परंपरा सांगितली आहे. श्राद्धाच्या दिवशी आलेल्या अतिथीला भोजन देणं पुण्याचं मानलं जातं. धार्मिक मान्यतेनुसार, पितृ पक्षात पितर कोणत्याही रूपात आपल्या दारात येऊ शकतात, अशीही श्रद्धा आहे.

फक्त ब्राह्मणांनाच श्राद्धाचं भोजन दिलं जातं का?

श्राद्धाचे भोजन केवळ ब्राह्मणांनाच द्यावं, असं नाही. धर्मशास्त्रांमध्ये मामा, नाना यांच्या बाजूचे नातेवाईक आणि गुरु यांनाही श्राद्धाच्या भोजनात सहभागी करून घेण्याचा उल्लेख आहे. भाचे आणि भाची यांना श्राद्धाचं भोजन दिल्यास पितर प्रसन्न होतात, अशी धार्मिक मान्यता आहे.

श्राद्धाचं जेवण कसं असावं?

श्राद्धामध्ये फक्त भोजन कोण करत आहे एवढंच महत्त्वाचं नसतं. भोजन कशा पद्धतीने तयार केले आहे, यालाही महत्त्व दिले जाते. विष्णू पुराणात शुद्ध पाण्याचा वापर करून ताजं भोजन तयार करण्याचा उल्लेख आहे. तसंच पितरांसाठी तयार करण्यात येणाऱ्या भोजनात लसूण आणि कांद्याचा वापर केला जात नाही, अशी परंपरा आहे.

डिस्क्लेमर

या बातमीमध्ये हिंदू धार्मिक परंपरेत आढळणारी माहिती देण्यात आली आहे. यातील उल्लेख हे धार्मिक ग्रंथ व श्रद्धांवर आधारित असून, त्यांना वैज्ञानिक तथ्य किंवा सिद्ध झालेले सत्य म्हणून घेऊ नये.