सकाळचा दिवस अनेकांच्या घरात चहा किंवा कॉफीशिवाय सुरूच होत नाही. भारतीय घरांमध्ये या पेयांची सकाळी सवय जणू परंपरा झाली आहे. त्यांचा सुगंध आणि उबदारपणा आपल्याला ताजेतवाने करतो. मात्र या सवयीचा एक नकारात्मक पैलूही आहे, जो अनेकदा दुर्लक्षित होतो. चहा-कॉफीच्या अति सेवनाचे आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतात, त्यामुळे त्याचा विचारपूर्वक आणि मर्यादित वापर करणे गरजेचे आहे.

चहा आणि कॉफीचा अतिरेक आरोग्यास हानीकारक ठरू शकतो. एक-दोन कप फायदेशीर असले तरी दिवसात ३-४ पेक्षा अधिक कप घेतल्यास झोपेच्या चक्रात बिघाड, पोषणशोषणात अडथळा आणि दातांवर दुष्परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे ही सवय मर्यादित ठेवणे आवश्यक आहे. जाणून घ्या त्याचे दुष्परिणाम आणि नियंत्रणासाठी उपयुक्त उपाय.

अनिद्रा

चहा आणि कॉफीतील कॅफिन मेंदूला जागृत ठेवणारे उत्तेजक आहे, पण त्याचे अति सेवन झोपेवर विपरीत परिणाम करते. जास्त कॅफिनमुळे निद्रानाश, थकवा, चिडचिडेपणा आणि कार्यक्षमतेत घट येते. तज्ज्ञांच्या मते, दिवसाला ४०० मिलीग्रामपेक्षा अधिक कॅफिन टाळावे. त्यामुळे २ कपांहून अधिक चहा-कॉफी घेणे आरोग्यासाठी टाळावे.

दातांवर पिवळसर

चहा आणि कॉफीमध्ये असलेल्या टॅनिनमुळे दातांवर पिवळसर किंवा तपकिरी डाग पडू शकतात, ज्यामुळे दातांची चमक कमी होते आणि हास्य कमी आकर्षक वाटते. हे टाळण्यासाठी, पेय घेतल्यानंतर तोंड स्वच्छ धुवा, शक्य असल्यास स्ट्रॉचा वापर करा आणि नियमितपणे दात घासा. जास्त प्रमाणात चहा-कॉफी पिणे मर्यादित ठेवणे देखील फायदेशीर ठरते.

लोहाची कमतरता

चहा आणि कॉफीमध्ये असलेले टॅनिन आणि पॉलीफेनॉल लोहाचे शोषण कमी करतात, ज्यामुळे विशेषतः शाकाहारी आणि महिलांना अशक्तपणा व थकवा वाटू शकतो. यासाठी जेवणाच्या अगोदर किंवा लगेच नंतर चहा-कॉफी पिणे टाळा. जेवणानंतर १-२ तासांनीच हे पेय सेवन करावे, जेणेकरून पोषणावर त्याचा नकारात्मक परिणाम होणार नाही.