हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी आपल्या रोजच्या आहाराकडे लक्ष देणं खूप महत्त्वाचं आहे. यासाठी महागड्या किंवा खास पदार्थांची गरज असतेच असं नाही. आपल्या स्वयंपाकघरात सहज मिळणारा टोमॅटो देखील हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतो. टोमॅटोमध्ये असलेलं लायकोपीन हा घटक शरीरासाठी महत्त्वाचं काम करतं. त्यामुळे रोजच्या आहारात योग्य प्रमाणात टोमॅटोचा समावेश करणं फायदेशीर ठरू शकतं.

एम्सचे माजी कन्सल्टंट आणि साओल हार्ट सेंटरचे संस्थापक आणि संचालक डॉ. बिमल झाजर यांच्या मते, टोमॅटोमध्ये फायबर, जीवनसत्त्वं, खनिजं आणि अनेक वनस्पतीजन्य घटक आढळतात. त्यातील लायकोपीन हे एक महत्त्वाचं अँटीऑक्सिडंट असून हृदयाच्या आरोग्यासाठी ते उपयोगी ठरू शकतं.

लायकोपीन म्हणजे काय?

टोमॅटोचा लाल रंग येण्यामागे लायकोपीन हा घटक महत्त्वाची भूमिका बजावतो. हा एक प्रकारचा कॅरोटिनॉइड आणि अँटीऑक्सिडंट आहे. शरीरात तयार होणाऱ्या ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेसपासून संरक्षण करण्यासाठी अँटीऑक्सिडंट असलेले पदार्थ आहारात घेणं चांगलं मानलं जातं. टोमॅटोमध्ये कॅलरीचं प्रमाणही कमी असतं. साधारण १०० ग्रॅम कच्च्या लाल टोमॅटोमध्ये सुमारे १८ कॅलरी असतात. त्यामुळे वजन नियंत्रणात ठेवण्यासाठीही टोमॅटोचा आहारात समावेश करता येतो. टोमॅटोमध्ये पाण्याचं प्रमाणही जास्त असतं.

याशिवाय टोमॅटोमध्ये फायबर, व्हिटॅमिन सी आणि पोटॅशियम असतं. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून टोमॅटो खाणं हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयोगी ठरू शकतं. रक्तदाबाचा त्रास असलेल्या व्यक्तींसाठी पोटॅशियमयुक्त आहार महत्त्वाचा ठरतो.

पोटॅशियमचा रक्तदाबाशी काय संबंध?

टोमॅटोमध्ये पोटॅशियमही असतं. आहारातून योग्य प्रमाणात पोटॅशियम मिळाल्यास रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकतं. यासाठी आहारात सोडियम म्हणजेच मीठाचं प्रमाणही कमी ठेवणं महत्त्वाचं आहे. उच्च रक्तदाबाचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी केवळ टोमॅटो खाल्ल्याने रक्तदाब नियंत्रणात येईल असं समजू नये. अशा व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आहार आणि औषधांकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे.

हृदयासाठी टोमॅटो कसा खावा?

टोमॅटो कच्चा आणि शिजवून, अशा दोन्ही प्रकारे खाता येतो. टोमॅटो शिजवल्यामुळे त्यातील लायकोपीन शरीराला मिळण्याची क्षमता वाढू शकते. तर कच्च्या टोमॅटोमधून व्हिटॅमिन सीसारखे काही पोषक घटक चांगल्या प्रमाणात मिळू शकतात. त्यामुळे आहारात कच्चा आणि शिजवलेला टोमॅटो दोन्ही प्रकारे घेण्याचा प्रयत्न करता येतो.

कच्चा टोमॅटो सलाड, सँडविच किंवा रॅपमध्ये घालून खाता येतो. तर शिजवून खायचा असेल तर त्याचा वापर सूप, भाजी किंवा आमटी-करीमध्ये करता येतो.

टोमॅटोचा शरीराला आणखी काय फायदा होतो?

टोमॅटो केवळ हृदयासाठीच नाही तर शरीराच्या एकूण आरोग्यासाठीही उपयोगी ठरू शकतो. टोमॅटोमध्ये असलेलं लायकोपीन आणि पोटॅशियम यांसारखे घटक हृदयाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे आहेत. टोमॅटोमधील व्हिटॅमिन सी आणि लायकोपीन त्वचेला ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेसपासून वाचवण्यास मदत करू शकतात. त्यामुळे त्वचेच्या आरोग्यासाठीही टोमॅटो फायदेशीर ठरू शकतो.

टोमॅटोमध्ये पाणी आणि फायबर भरपूर असल्याने पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे बद्धकोष्ठतेसारखी समस्या कमी होण्यास त्याचा फायदा होऊ शकतो. टोमॅटोमध्ये ल्युटीन आणि बीटा-कॅरोटीन यांसारखे कॅरोटिनॉइड्सही असतात. हे घटक डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे मानले जातात.

दिवसाला किती टोमॅटो खावेत?

टोमॅटो आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे म्हणून तो मोठ्या प्रमाणात खाण्याची गरज नाही. कोणताही पदार्थ योग्य प्रमाणात खाणं महत्त्वाचं आहे. दिवसभरात किती टोमॅटो खावेत, हे प्रत्येक व्यक्तीची एकूण डाएट, वय, आरोग्य आणि इतर आजारांची स्थिती यावर अवलंबून असतं. त्यामुळे आपल्या आहाराचा विचार करून टोमॅटोचं योग्य प्रमाण ठरवणं गरजेचं आहे.

टीप : ही माहिती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.