स्ट्रोक हा मेंदूशी संबंधित एक गंभीर आणि जीवघेणा आजार आहे. मेंदूला होणारा रक्तपुरवठा अचानक थांबला किंवा मेंदूतील रक्तवाहिनी फुटली, तर स्ट्रोक येऊ शकतो. अशा परिस्थितीत मेंदूच्या पेशींना नुकसान पोहोचते. विशेष म्हणजे, स्ट्रोक केवळ दिवसा जागे असताना येतो असे नाही, तर एखाद्या व्यक्तीला झोपेतही स्ट्रोक येऊ शकतो. झोपण्यापूर्वी व्यक्ती पूर्णपणे सामान्य असते; मात्र सकाळी उठल्यावर स्ट्रोकची लक्षणे जाणवतात. अशा प्रकारच्या स्ट्रोकला 'वेक-अप स्ट्रोक' (Wake-up Stroke) असे म्हणतात. या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते.

झोपेत स्ट्रोक कसा येतो?

स्ट्रोक कोणत्याही वेळी येऊ शकतो. झोपेच्या दरम्यान मेंदूला रक्तपुरवठा करणाऱ्या रक्तवाहिनीत रक्ताची गुठळी तयार होऊ शकते किंवा रक्तवाहिनी फुटून मेंदूमध्ये रक्तस्राव होऊ शकतो. या दोन्ही परिस्थितींमध्ये मेंदूच्या पेशींना नुकसान होण्याची शक्यता असते.

स्ट्रोकचे प्रामुख्याने दोन प्रकार

इस्केमिक स्ट्रोक (Ischemic Stroke)

मेंदूला रक्तपुरवठा करणाऱ्या रक्तवाहिनीत रक्ताची गुठळी अडकते. त्यामुळे मेंदूच्या संबंधित भागाला पुरेसा ऑक्सिजन आणि रक्त मिळत नाही. हा स्ट्रोकचा सर्वाधिक आढळणारा प्रकार आहे.

हेमोरेजिक स्ट्रोक (Hemorrhagic Stroke)

मेंदूतील एखादी रक्तवाहिनी फुटल्यामुळे मेंदूमध्ये रक्तस्राव होतो. यामुळे मेंदूच्या पेशींवर दबाव निर्माण होऊ शकतो आणि गंभीर नुकसान होऊ शकते.

झोपेत स्ट्रोक येण्याची प्रमुख कारणे

• रक्तदाब सतत वाढलेला असल्यास मेंदूतील रक्तवाहिन्यांवर ताण येतो.

• रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढल्यामुळे रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होण्याचा धोका वाढतो.

• रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबी जमा झाल्यामुळे रक्तप्रवाहात अडथळा निर्माण होऊ शकतो.

• विशेषतः अॅट्रियल फिब्रिलेशनसारख्या हृदयाच्या ठोक्यांशी संबंधित समस्यांमुळे रक्ताच्या गुठळ्या तयार होऊन स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.

• धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होते आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो.

• शारीरिक हालचाली कमी असल्यास वजन वाढणे, मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढू शकतो.

• जास्त मीठ, सॅच्युरेटेड फॅट आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ यांचे अतिसेवन हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकते.

सकाळी उठल्यावर दिसणारी स्ट्रोकची लक्षणे

• शरीराच्या एका बाजूला अशक्तपणा जाणवणे

• चेहरा एका बाजूला वाकणे

• बोलताना अडचण येणे

• अचानक दृष्टी कमी होणे

• चालताना तोल जाणे

• अचानक तीव्र डोकेदुखी उद्भवणे

स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी कोणती काळजी घ्यावी?

• रक्तदाब नियमित तपासा आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियंत्रणात ठेवा.

• मधुमेह आणि कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण नियंत्रित ठेवा.

• दररोज नियमित शारीरिक हालचाल किंवा व्यायाम करा.

• संतुलित आहार घ्या आणि मीठाचे अतिसेवन टाळा.

• धूम्रपान आणि तंबाखूचे सेवन टाळा.

• हृदयाशी संबंधित आजार असल्यास नियमित तपासणी करा.

• डॉक्टरांनी दिलेली औषधे नियमित घ्या.

टीप : वरील माहिती आम्ही फक्त वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहचवत आहोत. याचं समर्थन अथवा दावा करत नाही. त्यामुळे कोणतेही उपचार, डाएट आणि औषधं तज्ज्ञांच्या, डॉक्टरांच्या सल्ल्यानं घ्यावीत.