रात्री झोपताना आपण कोणत्या कुशीवर झोपतो, याचा थेट परिणाम हृदयाच्या आरोग्यावर होऊ शकतो, असा दावा अमेरिकेतील एका अनुभवी नर्सने केला आहे. जवळपास 20 वर्ष कार्डिअॅक आयसीयूमध्ये काम केलेल्या पॅट्रिशिया मूर यांनी रात्री डाव्या कुशीवर झोपण्याची सवय हृदयासाठी अधिक फायदेशीर ठरू शकते, असं सांगितलंय. त्यांनी तीन हजारांहून अधिक हार्ट अटॅक रुग्णांवर निरीक्षण केल्यानंतर हा निष्कर्ष मांडला आहे.

ताण कमी होण्यास मदत

पॅट्रिशिया मूर यांच्या मते, डाव्या कुशीवर झोपल्याने हृदयावरील ताण कमी होतो आणि शरीरातील रक्तप्रवाह सुधारतो. त्या म्हणाल्या की, उजव्या कुशीवर किंवा पाठीवर झोपल्यास हृदयावर अतिरिक्त दाब येऊ शकतो. त्याउलट डाव्या बाजूला झोपल्याने रक्ताभिसरण जवळपास ४० टक्क्यांनी सुधारण्यास मदत होते.

डॉक्टरांच्या मते, झोपण्याची पद्धत ही केवळ आरामापुरती मर्यादित नसून तिचा हृदयाशी संबंधित अनेक समस्यांवर परिणाम होतो. विशेषतः स्लीप अॅप्निया, श्वास घेण्यातील अडचणी आणि रात्री होणारे हृदयाचे त्रास यांच्याशी झोपेची स्थिती जोडली जाते.

काही संशोधनांमध्ये असं आढळून आलंय की, डाव्या बाजूला झोपल्यावर हृदयाची स्थिती शरीरात थोडी बदलते. व्हेक्टरकार्डिओग्राफीच्या मदतीने करण्यात आलेल्या अभ्यासात हृदय डावीकडे सरकतं आणि त्याची हालचाल बदलते.

मूर यांनी सांगितलं की, डाव्या कुशीवर झोपताना गुडघ्यांच्या मध्ये उशी ठेवली तर पाठीचा कणा योग्य स्थितीत राहण्यास मदत होते. अनेक रुग्ण त्यांना उजव्या बाजूला झोपण्याची सवय असल्याचे सांगायचे. मात्र त्या त्यांना सांगायच्या की, “ज्या झोपेच्या सवयीमुळे तुम्ही आयसीयूमध्ये पोहोचलात, तीच सवय बदलणं गरजेचं आहे.”

त्यांच्या मते, सुरुवातीला ही सवय बदलणं अवघड वाटू शकतं. पहिल्या काही दिवसांत झोपेत पुन्हा जुन्या स्थितीत वळण्याची शक्यता असते. पण हळूहळू शरीराला त्याची सवय लागते आणि साधारण तीन आठवड्यांत ही पद्धत नैसर्गिक वाटू लागते.

दरम्यान, काही अभ्यासांमध्ये उजव्या कुशीवर झोपण्याचेही काही फायदे सांगण्यात आले आहेत. विशेषतः हार्ट फेल्युअर किंवा हृदयाची धडधड वाढण्याची समस्या असलेल्या लोकांना उजव्या बाजूला झोपल्यावर अधिक आराम वाटतो. या स्थितीत हृदय शरीराच्या इतर भागांच्या तुलनेत वर राहते, त्यामुळे श्वास घेण्यास थोडी मदत होऊ शकते.

‘द अमेरिकन जर्नल ऑफ कार्डिओलॉजी’मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासानुसार, काँजेस्टिव्ह हार्ट फेल्युअर असलेल्या अनेक रुग्णांनी उजव्या कुशीवर झोपण्याला प्राधान्य दिलं होतं. या पद्धतीमुळे स्लीप अॅप्नियाचे झटके कमी झाल्याचेही संशोधनात दिसून आले. याशिवाय श्वास घेण्यातील त्रास कमी होणं आणि मज्जासंस्थेवरील ताण कमी होणं असे काही फायदेही दिसून आले.