आपल्या शरीरात काही बिघाड झाला तर त्याचे संकेत शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांवर दिसू शकतात. त्यात त्वचेचाही समावेश होतो. त्वचेवर होणारे काही बदल साधारण असू शकतात. मात्र त्वचेचा रंग बदलणं, कारण नसताना सतत खाज येणं किंवा वारंवार निळे डाग पडणं यासारखी लक्षणं दिसत असतील तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. कारण काही वेळा ही लक्षणं लिव्हर म्हणजेच यकृताशी संबंधित आजारांची सुरुवातीची चिन्हं असू शकतात.

लिव्हर आपल्या शरीरातील एक अतिशय महत्त्वाचा अवयव आहे. शरीरातील घातक पदार्थ बाहेर काढणं, अन्न पचवण्यास मदत करणं, शरीरासाठी आवश्यक पोषक घटक साठवून ठेवणं आणि शरीरातील चयापचयाची प्रक्रिया व्यवस्थित ठेवणं अशी अनेक कामं लिव्हर करतो.

फॅटी लिव्हर, जास्त प्रमाणात मद्यपान, लठ्ठपणा, व्हायरल हेपेटायटिस आणि काही औषधांमुळे लिव्हरच्या कामावर परिणाम होऊ शकतो. काही प्रकरणांमध्ये लिव्हरचा त्रास झाल्याचे संकेत सर्वात आधी त्वचेवर दिसून येतात.

त्वचा आणि डोळे पिवळे होणं

लिव्हरच्या आजारांमध्ये कावीळ म्हणजेच Jaundice हे सर्वात ओळखण्यासारखं लक्षण मानलं जातं. आपल्या शरीरातील जुन्या लाल रक्तपेशी तुटल्यानंतर बिलिरुबिन नावाचा पिवळ्या रंगाचा घटक तयार होतो. निरोगी लिव्हर हे बिलिरुबिन शरीरातून योग्य पद्धतीने बाहेर जाण्यास मदत करतो. मात्र लिव्हरचं काम व्यवस्थित होत नसेल तर बिलिरुबिन रक्तात वाढू शकतं.

कोणतेही कारण नसताना सतत खाज येणं

शरीरावर कोणतीही पुरळ किंवा त्वचेचा आजार नसताना अनेक आठवडे किंवा महिने सतत खाज येत असेल, तर काही वेळा त्याचा संबंध लिव्हरच्या आजाराशी असू शकतो. ही खाज शरीराच्या एखाद्या भागात किंवा संपूर्ण शरीरावर येऊ शकते. याशिवाय अनेकांना रात्रीच्या वेळी जास्त वाढू शकते.

कारण नसताना शरीरावर निळे डाग पडणं

रक्त गोठण्यास मदत करणारी काही महत्त्वाची प्रोटीन लिव्हर तयार करतं. लिव्हरच्या कामात बिघाड झाल्यास रक्त गोठण्याच्या प्रक्रियेवर परिणाम होऊ शकतो. अशावेळी अगदी किरकोळ अपघातानंतर निळे डाग पडू शकतात. कोणतंही कारण नसताना वारंवार शरीरावर निळे डाग दिसू शकतात. अशी लक्षणं वारंवार दिसत असतील तर डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.

त्वचेवर कोळ्याच्या जाळ्यासारख्या लाल रक्तवाहिन्या दिसणं

काही लिव्हरच्या आजारांमध्ये त्वचेवर Spider Angiomas म्हणजेच कोळ्याच्या जाळ्यासारख्या दिसणाऱ्या छोट्या लाल रक्तवाहिन्या दिसू शकतात. हे लक्षणं प्रामुख्याने चेहऱ्यावर, मानेवर, छातीवर, खांद्यावर दिसू शकतात.

लिव्हर निरोगी ठेवण्यासाठी काय कराल?

• लिव्हरचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी आपल्या रोजच्या जीवनशैलीत काही गोष्टींची काळजी घेणं गरजेचं आहे.

• आहारात फळे, भाज्या, पूर्ण धान्य आणि कमी चरबीयुक्त प्रथिने असलेले पदार्थ घ्या.

• वजन नियंत्रणात ठेवा.

• मद्यपान कमी करा किंवा शक्य असल्यास पूर्णपणे टाळा.

• नियमित व्यायाम करा.

• मधुमेह आणि शरीरातील वाढलेले कोलेस्ट्रॉल यांसारख्या आजारांवर योग्य उपचार आणि नियंत्रण ठेवा.

टीप : ही माहिती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.