अनियंत्रित मधुमेह हा शुक्राणूंची गुणवत्ता, लैंगिक कार्य आणि हार्मोन संतुलनावर परिणाम करतो आणि एकूणच पुरुषांच्या प्रजनन आरोग्यावर परिणाम करतो. पुरुषांनी आरोग्याच्या बाबतीत सतर्क राहावं आणि मधुमेहाचं योग्य ते व्यवस्थापन करावं. मधुमेह योग्य प्रकारे नियंत्रणात ठेवला नाही तर पुरुषांच्या प्रजनन क्षमतेवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.

देशात मधुमेहाची रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढताना दिसतेय. पुरुष आणि महिला या दोघांचाही यात समावेश आहे. अनेक पुरुषांना कल्पनाही नसते की, मधुमेह त्यांच्या प्रजनन आरोग्यावर परिणाम करु शकतो. अनेक पुरुषांना अनियंत्रित मधुमेहाची समस्या असते जे रिप्रोडक्शन समस्यांना कारणीभूत ठरतो.

अंधेरीतील नोव्हा आयव्हीएफ फर्टिलिटीच्या फर्टिलिटी स्पेशालिस्ट डॉ. प्राजक्ता चौधरी यांनी सांगितलं की, मधुमेह हा पुरुषांमधील सर्वात सामान्य जीवनशैलीतील आजारांपैकी एक आहे. जेव्हा शरीर इन्सुलिनचा योग्य वापर करू शकत नाही, तेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी वाढून मधुमेह होतो.

काय लक्षणं दिसून येतात?

खुप तहान लागणं, वारंवार लघवी होणं, थकवा येणं, दृष्टी कमकुवत होणं आणि जखमा बऱ्या होण्यास वेळ लागणं ही लक्षणं दिसतात. कालांतराने मधुमेहाचं योग्य व्यवस्थापन न झाल्यास त्यामुळे नसा, रक्तवाहिन्या, किडनी, डोळे आणि प्रजनन अवयवांचं नुकसान होऊ शकतं. मधुमेहाचा संबंध शुक्राणूंच्या आरोग्याशी असून अनियंत्रित मधुमेहामुळे इरेक्टाइल डिसफंक्शन, टेस्टोस्टेरॉन कमी होणं आणि शुक्राणूंच्या आरोग्याशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात.

मधुमेहाचा शुक्राणूंच्या आरोग्यावर अनेक प्रकारे परिणाम होतो. रक्तातील उच्च साखरेची पातळी शुक्राणूंच्या पेशींमधील डीएनएला नुकसान पोहोचवू शकतं, ज्यामुळे स्त्रीबीजांचे फलन करण्याची त्यांची क्षमता कमी होते. अनियंत्रित मधुमेहाच्या ऑक्सिडेटिव्ह ताणामुळे मधुमेह असलेल्या पुरुषांमध्ये शुक्राणूंची संख्या कमी होते, शुक्राणूंची हालचाल मंदावते आणि शुक्राणूंचा आकारही असामान्य असल्याचं दिसून येते.

मधुमेहामुळे शरीरातील रक्तवाहिन्या आणि नसा कमकुवत होतात. यामुळे लिंगाकडे जाणाऱ्या रक्तप्रवाहात अडथळा येतो आणि ताठरपणा कमी होतो आणि त्यामुळे इरेक्टाइल डिसफंक्शनची समस्या येते. परिणामी गर्भधारणेची शक्यता कमी होते. मधुमेहामुळे शरीरातील हार्मोन्सचे संतुलन बिघडतं म्हणजेच टेस्टोस्टेरॉन पातळी कमी होते. यामुळे पालकत्वाची इच्छा बाळगणाऱ्या पुरुषांना अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागू शकतो.

शुक्राणूंच्या आरोग्याचं रक्षण करण्यासाठी महत्वाचे उपाय

• रक्तातील साखरेच्या पातळीचं नियमितपणे निरीक्षण करा आणि तज्ञांच्या सल्ल्यानुसार, ते नियंत्रणात ठेवा.

• तज्ज्ञांनी सांगितल्याप्रमाणे औषधं घ्या, दररोज किमान ४५ मिनिटं व्यायाम करा, योगा आणि ध्यानधारणा करून ताण कमी करा, वजन नियंत्रित राखा, संतुलित आहाराचे सेवन करा, धूम्रपान आणि मद्यपान टाळा

• गर्भधारणेस प्रयत्न करत असल्यास हार्मोन आणि वीर्य विश्लेषणासह नियमित आरोग्य तपासणी करायला विसरु नका.

मधुमेहाचे योग्य व्यवस्थापन न केल्यास पुरुषाच्या शुक्राणूंची गुणवत्ता खालावणं, हार्मोनल असंतुलन आणि लैंगिक कार्यावर दुष्परिणाम होऊ शकतो. मात्र रक्तातील साखरेचे योग्य नियंत्रण करुन पुरुषांना त्यांच्या शुक्राणूंचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.

अनियंत्रित मधुमेह असलेल्या पुरुषांसाठी प्रजनन उपचार रक्तातील साखरचे नियंत्रण सुधारणं, हार्मोन्सचं संतुलन राखणं आणि शुक्राणूंच्या गुणवत्तेनुसार इंट्रायूटरिन इन्सेमिनेशन (IUI) किंवा इन विट्रो फर्टिलायझेशन (IVF) सारख्या सहाय्यक प्रजनन तंत्रांचा वापर करणं तसंच शुक्राणूंची संख्या किंवा इरेक्टाइल डिसफंक्शन सारख्या समस्यांवर वेळीच उपचार करणं गरजेचं आहे.