EPFO 3.0 : खासगी क्षेत्रातील कर्मचारी असो 'गिग वर्कर' प्रत्येकाला मिळणार पेन्शन? काय आहे संपूर्ण प्लॅन

देशभरातल्या लाखो कर्मचारी आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांसाठी EPFO 3.0 संदर्भात मोठी चर्चा सुरू आहे. सुत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, केंद्र सरकार अशा नवीन पेन्शन व्यवस्थेवर काम करतंय, ज्याचा फायदा फायदा फक्त नोकरी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनाच नाही, तर फ्रीलान्सर, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर काम करणारे गिग वर्कर्स, छोटे व्यावसायिक आणि असंघटित क्षेत्रातल्या कामगारांनाही मिळू शकतो. पण या योजनेबद्दल सरकारकडून अजून कोणतीही अधिकृत घोषणा करण्यात आली नाही.

सध्या EPF आणि EPS योजनेचा लाभ संघटित क्षेत्रातल्या कर्मचाऱ्यांना मिळत आहे. पण EPFO 3.0 चा उद्देश जास्तीत जास्त लोकांना रिटायरमेंटनंतर आर्थिक सुरक्षितता मिळावी हा आहे. या योजनेमध्ये व्यक्तीने रोज बचत केल्याने ती रक्कम सरकारी रोख्यांमध्ये गुंतवली जाऊ शकते आणि त्यावर व्याज मिळण्याची शक्यता आहे.

सुत्रांनुसार, रिटायरमेंटनंतर पेन्शन मिळवण्यासाठी २ पर्याय असू शकतात. पहिला म्हणजे अॅन्युइटी प्लॅनच्या मदतीने दर महिन्याला ठरलेली पेन्शन घेणं आणि दुसरा म्हणजे सिस्टेमॅटिक विथड्रॉवल प्लॅनने (SWP) गरजेनुसार पैसे काढणं. त्यामुळे प्रत्येकाला आपल्या आर्थिक गरजेनुसार पर्याय निवडण्याची सुविधा मिळू शकते.

यामध्ये Target Retirement Sum (TRS) या नव्या सुविधेचाही समावेश आहे. याच्या मदतीने रिटायरमेंटच्या वेळी किती निधी हवा आहे हे आधीच निश्चित करता येईल. त्यानुसार महिन्याला किती बचत करावी लागेल, याची माहिती डिजिटल डॅशबोर्डवर पाहता येईल. तसेच खातं, बचत, संभाव्य पेन्शन आणि इतर तपशील रिअल-टाइममध्ये उपलब्ध होऊ शकतात.

या योजनेत कर्मचारी आणि रिटायरमेंटबरोबर सरकार, गिग प्लॅटफॉर्म, CSR फंड किंवा इतर संस्थांकडून सुद्धा योगदान मिळण्याचा प्रयत्न आहे. तसेच एकाच UAN अनेक कर्मचारी जोडण्याची सुविधाही उपलब्ध होऊ शकते. पण हे लक्षात घेणं महत्त्वाचं आहे की, EPFO 3.0 हा प्रस्ताव अजून मान्य केलेला नाही. तसेच याची अधिकृत तारीख जाहीर केलेली नाही.