लोकसभा निवडणुकांना अजून वेळ असला तरी राजकीय पक्षांनी मोर्चेबांधणी सुरू केली आहे. भाजपने आपल्या पक्षात संघटनात्मक फेरबदल केला आहे. त्यानंतर आता काँग्रेसही संघटनात्मक बदल करणार आहे. निवडणूक आयोगाकडूनही लोकसभेसाठी तयारी करण्यात येत असून मतदान केंद्रांची संख्या वाढवली जाणार असल्याचा खुलासा आरटीआयमधून झालाय.

'इंडिया टुडे'ने माहितीचा अधिकार (RTI) कायद्यांतर्गत भारतीय निवडणूक आयोगाकडे देशातील सध्याच्या मतदान यंत्रांची संख्या तसेच २०२९ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांपूर्वी नवीन यंत्रे खरेदी करण्याच्या योजनांबाबत माहिती मागवली होती. त्याला निवडणूक आयोगाकडून उत्तर देण्यात आले आहे. आगामी लोकसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर देशातील मतदानविषयक पायाभूत सुविधांचा विस्तार केला जात आहे.

आयोगानुसार, २०२९मध्ये देशात होणाऱ्या निवडणुकांची मतदान प्रक्रिया १५.३८ लाख मतदान केंद्रात पार पडतील. ही संख्या २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत वापरण्यात आलेल्या १०.५२ लाख मतदान केंद्राच्या तुलनेत ४६ टक्के जास्त असेन.

निवडणूक आयोगाकडे किती EVM?

निवडणूक आयोगाने आरटीआयमधून विचारण्यात आलेल्या उत्तरात ईव्हीएमबाबतही माहिती दिलीय. सध्या ३०.४८ लाख बॅलेट युनिट आणि २१.९२ लाख कंट्रोल यूनिट उपलब्ध आहेत. २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकांशी या आकडेवारीची तुलना केली तर त्यावेळी निवडणूक आयोगाकडे अंदाजे १४.८८ लाख बॅलट युनिट्स आणि ११.३० लाख कंट्रोल युनिट्स उपलब्ध होते. यावरून असे आढळून येईल की, गेल्या काही वर्षांत ईव्हीएमचा (EVMs) विद्यमान साठा लक्षणीयरीत्या वाढलाय.

२०२९ च्या लोकसभा निवडणुकांपूर्वी अंदाजे ३.५७ लाख बॅलेट युनिट्स आणि १.२५ लाख कंट्रोल युनिट्स खरेदी करण्याची निवडणूक आयोगाची योजना आहे. आयोगाने तितक्याच संख्येतील जुनी यंत्रे वापरातून काढून टाकण्याची योजनाही जाहीर केली आहे. नवीन ईव्हीएम खरेदी करून आयोग आपल्याकडील यंत्रांच्या एकूण संख्येत मोठी वाढ करण्याऐवजी, जुन्या यंत्रांच्या जागी नवीन यंत्रे आणण्याची तयारी करत आहे. म्हणजेच ३.५७ लाख बॅलट युनिट्स आणि १.२५ लाख कंट्रोल युनिट्सची ही खरेदी प्रामुख्याने जुन्या यंत्रांना बदलून त्याजागी नवीन यंत्रे बसवण्यात येणार आहे.