रक्तवाहिन्यांशी संबंधित आजारांचा परिणाम शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये रक्त पोहोचवणाऱ्या रक्तवाहिन्यांवर होतो. आज हे आजार एक वाढती आरोग्य समस्या बनत आहेत. मधुमेह, उच्च रक्तदाब, अनुवंशिक कारणं आणि धूम्रपान यांसारख्या अनेक कारणांमुळे हे आजार होऊ शकतात.

यापैकी धूम्रपान हे एक सामान्य आणि टाळता येण्यासारखे कारण आहे. धूम्रपान न करणाऱ्या व्यक्तींच्या तुलनेत धूम्रपान करणाऱ्या व्यक्तींना रक्तवाहिन्यांशी संबंधित आजार होण्याचा धोका जास्त असतो. धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होऊ शकते आणि शरीरातील रक्तप्रवाहावर परिणाम होऊ शकतो.

पुण्यातील अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटलमधील रक्तवाहिन्यांचे तज्ज्ञ डॉ. डॉ. संतोष पाटील यांनी सांगितलं की, तंबाखूच्या धुरामध्ये अनेक हानिकारक रसायनं असतात. या रसायनांमुळे रक्तवाहिन्यांच्या आतील भागाला नुकसान होऊ शकतं. यामुळे शरीरात सूज निर्माण होऊ शकतो आणि रक्त गोठण्याची शक्यता वाढू शकते.

धूम्रपानाचा रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यावर थेट परिणाम होतो. तंबाखूच्या धुराच्या सतत संपर्क आल्याने रक्तवाहिन्यांच्या भिंती कमकुवत किंवा खराब होऊ शकतात. त्यामुळे रक्तवाहिन्या अरुंद होऊ शकतात किंवा त्यामध्ये अडथळा निर्माण होऊ शकतो. यामुळे शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये पोहोचणारा रक्तप्रवाह हळूहळू कमी होऊ शकतो. मधुमेह हा देखील रक्तवाहिन्यांच्या आजारांचा एक महत्त्वाचा जोखीम घटक आहे. दीर्घकाळ रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त राहिल्यास रक्तवाहिन्या आणि नसांचे नुकसान होऊ शकते. त्यामुळे शरीरातील रक्तप्रवाहाशी संबंधित समस्या निर्माण होण्याचा धोका वाढतो.

भारतामध्ये मधुमेहाचं प्रमाण मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. त्यामुळे भारताचा अनेकदा ‘जगाची मधुमेहाची राजधानी’ असा उल्लेख केला जातो. मधुमेह आणि इतर जोखीम घटक योग्य पद्धतीने नियंत्रणात ठेवले नाहीत तर येत्या काही वर्षांत रक्तवाहिन्यांशी संबंधित आजारांचं प्रमाण वाढण्याची शक्यता आहे.

मधुमेह आणि रक्तवाहिन्यांचे आजार यांचा जवळचा संबंध आहे. दीर्घकाळ रक्तातील साखर जास्त राहिल्यास रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे रक्तवाहिन्या अरुंद होणे किंवा त्यामध्ये अडथळे निर्माण होण्याचा धोका वाढतो. मधुमेह असलेल्या लोकांची संख्या वाढत असल्याने रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्या लवकर ओळखणं अधिक महत्त्वाचं आहे. तसंच मधुमेह, रक्तदाब आणि इतर जोखीम घटक नियंत्रणात ठेवणं गरजेचं आहे.

उच्च रक्तदाबामुळे रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींवर सतत जास्त दबाव येतो. त्यामुळे कालांतराने रक्तवाहिन्यांचं नुकसान होऊ शकतं. त्याचप्रमाणे कुटुंबात अशा प्रकारचे आजार असतील किंवा अनुवंशिक कारणं असतील तर एखाद्या व्यक्तीला रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्या होण्याचा धोका वाढू शकतो.

ही लक्षणं दिसल्यास दुर्लक्ष करू नका

एखाद्या व्यक्तीमध्ये एकापेक्षा जास्त जोखीम घटक असतील, उदाहरणार्थ मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि धूम्रपान, तर रक्तवाहिन्यांशी संबंधित आजार होण्याचा एकूण धोका आणखी वाढू शकतो. चालताना पायांमध्ये दुखणे किंवा जडपणा जाणवणे, पाय थंड पडणे, पायांमध्ये बधिरपणा किंवा मुंग्या येणे, त्वचेच्या रंगात बदल होणे किंवा शरीरावरील जखम बरी होण्यास जास्त वेळ लागणे यांसारखी लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत.

ही लक्षणे रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्यांचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे रक्तातील साखर आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे, वजन योग्य ठेवणे, नियमित शारीरिक हालचाल करणे आणि धूम्रपान पूर्णपणे बंद करणे गरजेचे आहे. रक्तवाहिन्यांचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी तज्ज्ञांनी दिलेल्या सल्ल्याचे पालन करा आणि निरोगी जीवनशैली अंगीकारा.

टीप : ही माहिती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.