आजकाल बदलती जीवनशैली, चुकीच्या खाण्यापिण्याच्या सवयी आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे कोलेस्ट्रॉलची समस्या झपाट्याने वाढतेय. कोलेस्ट्रॉल हा शरीरात आढळणारा मेणासारखा पदार्थ असून तो मुख्यतः लिव्हरमध्ये तयार होतो. याशिवाय मांस, अंडी, दूध आणि इतर पदार्थांमधूनही तो शरीरात पोहोचतो. शरीरातील पेशी तयार करण्यासाठी आणि काही महत्त्वाचे हार्मोन्स बनवण्यासाठी कोलेस्ट्रॉल आवश्यक असतं. मात्र त्याचं प्रमाण वाढल्यास अनेक गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात.

चांगले आणि वाईट कोलेस्ट्रॉल म्हणजे काय?

कोलेस्ट्रॉलचे दोन प्रकार असतात. एचडीएल (HDL) हे चांगलं कोलेस्ट्रॉल मानलं जातं तर एलडीएल (LDL) हे वाईट कोलेस्ट्रॉल समजलं जातं. शरीरात एलडीएलचं प्रमाण वाढल्यास रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबी साचू लागते आणि त्यामुळे हार्ट अटॅकचा धोका वाढू शकतो.

लाल मांस, लोणी, तूप आणि फुल-फॅट दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये सॅच्युरेटेड फॅट जास्त प्रमाणात असतं. हे वाईट कोलेस्ट्रॉल वाढवू शकतं. त्यामुळे अशा पदार्थांचं सेवन कमी करून ऑलिव्ह ऑइल, अवाकाडोसारख्या पदार्थांमधील हेल्दी फॅटचा आहारात समावेश करणं फायदेशीर ठरतं.

नियमित व्यायामाची सवय

कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवण्यासाठी नियमित व्यायाम खूप महत्त्वाचा आहे. आठवड्याला किमान 150 मिनिटं मध्यम स्वरूपाचा व्यायाम करण्याचा प्रयत्न करा. चालणं, सायकलिंग, जॉगिंग किंवा पोहणं यासारख्या क्रिया हृदय निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. यामुळे केवळ कोलेस्ट्रॉलच नव्हे तर इतर अनेक आजारांचा धोकाही कमी होतो.

वजन नियंत्रणात ठेवणं गरजेचं

जास्त वजनामुळे कोलेस्ट्रॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्सची पातळी वाढू शकते. शरीराचे केवळ 5 ते 10 टक्के वजन कमी झालं तरी कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीत चांगला बदल दिसून येऊ शकतो. त्यामुळे निरोगी वजन राखणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.

धूम्रपान सोडल्यास मिळू शकतो मोठा फायदा

धूम्रपानाचा थेट परिणाम चांगल्या एचडीएल कोलेस्ट्रॉलवर होतो. सिगारेट किंवा तंबाखूजन्य पदार्थांचं सेवन केल्याने एचडीएलचं प्रमाण कमी होतं. धूम्रपान सोडल्यानंतर चांगल्या कोलेस्ट्रॉलची पातळी सुधारू लागते आणि हार्ट अटॅकचा धोका कमी होण्यास मदत होते.

मद्यपानावर ठेवा नियंत्रण

अतिप्रमाणात मद्यपान केल्यास ट्रायग्लिसराइड्स आणि एकूण कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढू शकते. त्यामुळे मद्यपान करत असाल तर ते मर्यादित प्रमाणातच करणं योग्य ठरतं.

पुरेशी झोपही तितकीच महत्त्वाची

अनेक संशोधनांमध्ये अपुऱ्या झोपेचा संबंध वाईट कोलेस्ट्रॉल वाढण्याशी आणि चांगलं कोलेस्ट्रॉल कमी होत असल्याशी दिसला आहे. त्यामुळे दररोज किमान 7 ते 9 तासांची शांत आणि दर्जेदार झोप घेणं आवश्यक आहे.

फायबरयुक्त पदार्थांचा आहारात समावेश करा

ओट्स, बार्ली, राजमा, विविध कडधान्ये, मसूर डाळ आणि सफरचंद यांसारख्या पदार्थांमध्ये फायबर भरपूर प्रमाणात असतं. हे फायबर अन्नातून शरीरात जाणारं अतिरिक्त कोलेस्ट्रॉल शोषलं जाण्यापासून रोखण्यास मदत करतं.

टीप : ही माहिती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.