घर स्वच्छ आणि सुंदर ठेवण्यासाठी आपण नेहमीच विशेष काळजी घेतो. घरातील फरशी, किचनचा ओटा, सिंक आणि गॅस शेगडी नियमितपणे स्वच्छ केली जाते. मात्र, स्वयंपाकघरातील एक महत्त्वाची गोष्ट अनेकदा दुर्लक्षित राहते, ती म्हणजे गॅस शेगडीचे नॉब्स! स्वयंपाक करताना आपण वारंवार या नॉब्सना हात लावतो. त्यामुळे हातावरील तेलकटपणा, भाजीचे रस, मसाल्यांचे डाग आणि वाफ यांमुळे नॉब्सवर चिकट घाण जमा होऊ लागते.अनेकदा ही घाण इतकी साचते की नॉब्स फिरवतानाही अडचण येते. वरवर पुसून ही चिकट घाण पूर्णपणे निघत नाही. अशावेळी महागडे क्लीनर आणण्याची गरज नाही. घरात सहज उपलब्ध असणाऱ्या वस्तूंनी तुम्ही नॉब्सची स्वच्छता करू शकता.

सर्वप्रथम गॅस बंद करून नॉब्स काढा

गॅस शेगडी स्वच्छ करण्यापूर्वी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे गॅस पूर्णपणे बंद करणे. शेगडी गरम असेल तर ती पूर्णपणे थंड होऊ द्या. त्यानंतर गॅसचे नॉब्स काढता येतात का, हे तपासा. बहुतांश शेगड्यांचे नॉब्स हलक्या हाताने ओढल्यावर बाहेर येतात. मात्र, एखादा नॉब अडकला असेल तर तो जोरात ओढू नका. त्यामुळे नॉब किंवा त्याची आतील यंत्रणा खराब होऊ शकते. नॉब्स काढताना नेहमी सावधगिरी बाळगा आणि उत्पादकाने दिलेल्या सूचनांचे पालन करा.

डिशवॉश लिक्विडचा वापर करा

नॉब्सवरील तेलकटपणा आणि चिकट घाण काढण्यासाठी गरम पाणी उपयोगी ठरते. यासाठी एका भांड्यात कोमट ते गरम पाणी घ्या. त्यामध्ये योग्य प्रमाणात लिक्विड डिश सोप मिसळा. आता काढलेले नॉब्स या पाण्यात १५ ते २० मिनिटे भिजत ठेवा. यामुळे नॉब्सवर साचलेला तेलकट थर आणि सुकलेले अन्नकण मऊ होतात. परिणामी, ते सहज स्वच्छ करता येतात.जर नॉब्सवर खूप जास्त तेलकट थर जमा झाला असेल, तर पाण्यात एक चमचा पांढरे व्हिनेगर मिसळू शकता. व्हिनेगरमुळे चिकट तेलाचा थर काढण्यास मदत होते.

जुन्या टूथब्रशने करा नॉब्सची स्वच्छता

नॉब्स काही वेळ पाण्यात भिजवल्यानंतर ते बाहेर काढा. आता जुन्या टूथब्रशच्या मदतीने त्यांची स्वच्छता करा. नॉब्सच्या कडा, खाचा आणि मागील बाजूला विशेष लक्ष द्या. कारण या ठिकाणी तेलकटपणा आणि धूळ जास्त प्रमाणात साचते. काही ठिकाणी हट्टी डाग किंवा जळलेली घाण चिकटली असेल, तर बेकिंग सोड्याचा वापर करू शकता. यासाठी दोन चमचे बेकिंग सोड्यामध्ये थोडे पाणी घालून घट्ट पेस्ट तयार करा. ही पेस्ट नॉब्सवरील डागांवर लावा आणि साधारण पाच मिनिटे राहू द्या. त्यानंतर टूथब्रशने हलक्या हाताने घासून स्वच्छ करा.नॉब्समधील लहान खाचा आणि अरुंद जागा स्वच्छ करण्यासाठी कॉटन बडचा वापर करता येतो. मात्र, स्टील वूल किंवा अतिशय खरखरीत स्क्रबर वापरणे टाळा. यामुळे प्लास्टिक किंवा धातूच्या नॉब्सवर ओरखडे पडू शकतात.नॉब्स स्वच्छ केल्यानंतर त्यांना साध्या पाण्याने व्यवस्थित धुवा. त्यांच्यावर साबण, व्हिनेगर किंवा बेकिंग सोड्याचे अवशेष राहणार नाहीत, याची खात्री करा.

गॅस शेगडी स्वच्छ करा

नॉब्स पाण्यात भिजत ठेवलेले असताना गॅस शेगडीवरील त्यांच्या आजूबाजूचा भागही स्वच्छ करून घ्या. यासाठी साबणाच्या पाण्यात कापड ओलसर करून नॉब्स बसवण्याच्या जागेभोवती साचलेली घाण पुसून काढा.मात्र, गॅस शेगडीच्या आतील भागात थेट पाणी ओतू नका. तसेच गॅसची छिद्रे किंवा बर्नरच्या भागात पाणी जाणार नाही, याची काळजी घ्या. स्वच्छतेसाठी नेहमी ओलसर कापडाचा वापर करा.

नॉब्स पूर्णपणे सुकल्यानंतरच पुन्हा लावा

गॅस शेगडीचे नॉब्स स्वच्छ केल्यानंतर लगेच पुन्हा बसवण्याची घाई करू नका. सर्वप्रथम स्वच्छ आणि कोरड्या कापडाने ते पुसून घ्या. त्यानंतर काही वेळ मोकळ्या हवेत पूर्णपणे सुकू द्या.नॉब्सच्या खाचा आणि आतील भागात ओलावा राहिल्यास पुढे चिकटपणा किंवा दुर्गंधी निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे ते पूर्णपणे कोरडे झाल्याची खात्री करणे महत्त्वाचे आहे.त्यानंतर नॉब्स त्यांच्या योग्य जागी बसवा. ते व्यवस्थित बसले आहेत का, याची खात्री करा. गॅस सुरू करण्यापूर्वी नॉब्सची हालचाल आणि शेगडीची स्थिती तपासा. नॉब्स जाम होत असतील किंवा गॅसचा वास येत असेल, तर शेगडी वापरू नका आणि तंत्रज्ञांची मदत घ्या.

गॅस शेगडीचे नॉब्स चिकट होऊ नयेत म्हणून काय करावे?

• स्वयंपाक झाल्यानंतर गॅस पूर्णपणे बंद करून शेगडी थंड झाल्यावर नॉब्सच्या बाहेरील भागावर साचलेली घाण पुसून घ्या.

• भाजी, तेल किंवा मसाल्यांचे डाग नॉब्सवर पडल्यास ते जास्त वेळ तसेच राहू देऊ नका.

• दर काही दिवसांनी कोरड्या किंवा किंचित ओलसर कापडाने नॉब्स स्वच्छ करा.

• नॉब्स फिरवताना अडचण येत असल्यास जबरदस्ती करू नका. त्यांची तपासणी करून घ्या.

• नॉब्सच्या आतील यंत्रणेत पाणी किंवा क्लीनर जाऊ देऊ नका.

टीप : वरील माहिती आम्ही फक्त वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहचवत आहोत. याचं कुठलेही समर्थन अथवा दावा करत नाही.