बहुतेक वेळा डास चावणे ही गंभीर समस्या नसते. डास चावल्यानंतर त्वचेवर खाज येणे, लालसरपणा किंवा सूज येणे अशी सामान्य लक्षणे दिसू शकतात. साधारणपणे ही लक्षणे काही दिवसांत आपोआप कमी होतात. आपत्कालीन वैद्यकशास्त्रात काम करणारे डॉक्टर म्हणून डास चावल्यामुळे झालेल्या त्वचेवरील प्रतिक्रियेपेक्षा, डास चावल्यानंतर व्यक्तीमध्ये कोणती लक्षणे दिसत आहेत, याकडे अधिक गांभीर्याने पाहणे गरजेचे आहे.

डास चावणे तेव्हा महत्त्वाचे ठरते, जेव्हा त्यानंतर डेंग्यू, चिकुनगुनिया किंवा मलेरियासारख्या डासांमार्फत पसरणाऱ्या आजारांची लक्षणे दिसू लागतात. याचा धोका व्यक्ती राहत असलेल्या परिसरात कोणते आजार सध्या पसरत आहेत, यावरही अवलंबून असतो.

डास चावल्यानंतर डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

डास चावल्यानंतर काही दिवसांनी खूप जास्त ताप, तीव्र डोकेदुखी, शरीरात किंवा सांध्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वेदना, डोळ्यांच्या मागे दुखणे, मळमळ, उलट्या, त्वचेवर पुरळ किंवा खूप अशक्तपणा जाणवत असेल, तर त्याकडे साधा व्हायरल ताप म्हणून दुर्लक्ष करू नये. ही डेंग्यू किंवा इतर डासांमार्फत पसरणाऱ्या आजारांची लक्षणे असू शकतात. अशी माहिती डॉ. मुर्तझा एस. बागवाला, Head of Emergency Medical Services at Saifee Hospital यांनी दिली आहे.

रुग्णांनी एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे की, ताप किती जास्त आहे यावरून आजाराची तीव्रता ठरवता येत नाही.

विशेषतः डेंग्यूमध्ये ताप कमी होऊ लागल्यानंतरही काही गंभीर धोक्याची लक्षणे दिसू शकतात. तीव्र पोटदुखी, वारंवार उलट्या, हिरड्या किंवा नाकातून रक्तस्राव, उलटी किंवा शौचामध्ये रक्त येणे, अतिशय वेगाने श्वास घेणे, प्रचंड अशक्तपणा, अस्वस्थता, खूप झोप येणे, त्वचा फिकट किंवा थंड पडणे अथवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

डास चावलेल्या जागेवर जास्त सूज आल्यास?

सामान्यतः डास चावल्यामुळे होणारी त्वचेवरील प्रतिक्रिया धोकादायक नसते. मात्र, सूज झपाट्याने वाढत असेल, त्या भागात तीव्र वेदना होत असतील, त्वचा जास्त गरम किंवा लाल झाली असेल, पू येत असेल किंवा त्वचेतील बदलांसोबत ताप येत असेल, तर डॉक्टरांकडून तपासणी करून घ्यावी. काही वेळा डास चावलेल्या जागेवर त्वचेचा संसर्ग होऊ शकतो.

याशिवाय, डास चावल्यानंतर श्वास घेण्यास त्रास होणे, ओठ, जीभ किंवा घशाला सूज येणे, चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध पडल्यासारखे वाटणे ही गंभीर अॅलर्जिक प्रतिक्रियेची चिन्हे असू शकतात. अशा वेळी तातडीची वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक आहे.

डास चावल्यावर घाबरून जाण्याची गरज नाही; मात्र लक्षणांकडे दुर्लक्षही करू नका

केवळ डास चावला म्हणून प्रत्येक वेळी आपत्कालीन विभागात जाण्याची गरज नसते. मात्र, डास चावल्यानंतर ताप कमी होत नसेल किंवा प्रकृती झपाट्याने बिघडत असेल, विशेषतः परिसरात डेंग्यू किंवा इतर डासांमार्फत पसरणारे आजार वाढलेले असतील, तर अनेक दिवस स्वतःहून औषधे घेत राहण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

डेंग्यूची शक्यता असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अॅस्पिरिन किंवा आयबुप्रोफेन घेऊ नये. डेंग्यूच्या परिस्थितीत या औषधांमुळे रक्तस्रावाचा धोका वाढू शकतो. ताप आणि वेदनांसाठी डॉक्टर सामान्यतः पॅरासिटामॉल वापरण्याचा सल्ला देऊ शकतात.

आपत्कालीन वैद्यकशास्त्रात काम करणाऱ्या डॉक्टरांचा साधा सल्ला असा आहे की, डास चावल्यामुळे होणाऱ्या छोट्या प्रतिक्रियेपेक्षा त्या व्यक्तीच्या एकूण प्रकृतीकडे लक्ष द्या.

डास चावल्यानंतर त्वचेवर दिसणारी छोटी, खाज येणारी गाठ ही सहसा चिंतेची बाब नसते. मात्र, त्यानंतर ताप, तीव्र अंगदुखी, वारंवार उलट्या, रक्तस्राव, श्वास घेण्यास त्रास, गोंधळाची अवस्था किंवा प्रचंड अशक्तपणा जाणवत असेल, तर ही लक्षणे गांभीर्याने घेऊन तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.