आधीच्या काळात पहाटे ४ किंवा ५ वाजता उठणे हीच योग्य गोष्ट मानली जात असे. परंतु आता आजच्या जीवनशैलीत उशिरा उठणे ही एक सामान्य बाब झाली आहे. प्रत्येकाला सकाळची झोप प्रिय असते, म्हणूनच बहुतेकजण अलार्मचं बटण बंद करून एक-एक दोन-दोन तास अधिक वेळ झोपत असतात. काहीवेळेस एखाद्या महत्त्वाच्या कामासाठी बाहेर जायचे असेल तर आपण कदाचित लवकर उठून जातो. पण इतर दिवशी मात्र अलार्मची वेळ पाच-पाच मिनिटांनी पुढे ढकलत राहतो.

सकाळी लवकर उठल्याने मन ताजेतवाने राहते आणि दिवसभर ऊर्जेची पातळी टिकून राहते. तसेच यामुळे तुम्हाला विविध उपयुक्त कामे पूर्ण करता येतात. यशस्वी व्यक्तींकडे पाहिल्यास असे दिसून येते की त्या सर्वजण सकाळी लवकर उठतात. जर तुम्ही दररोज सकाळी लवकर उठण्याचा प्रयत्न करत असाल पण तुम्हाला त्यात अडचणी येत असतील, तर येथे तीन सोप्या पद्धती दिल्या आहेत ज्या तुम्हाला मदत करतील. याविषयीची माहिती 'Satvic Movement' या YouTube चॅनेलवरील एका व्हिडिओमध्ये दिली आहे. यात सकाळी लवकर उठण्याबाबत आणि सकाळची दिनचर्या (मॉर्निंग रुटीन) निश्चित करण्याबाबत मार्गदर्शन केले आहे.

तुम्हाला झोप का लागत नाही?

आजकाल लोक उशिरा जेवतात आणि अंथरुणावर पडल्यावर मोबाईल फोन वापरू लागतात. स्क्रीनमधून बाहेर पडणारा निळा प्रकाश 'मेलाटोनिन' (झोपेचे संप्रेरक) तयार होण्याच्या प्रक्रियेत अडथळा आणतो; त्यामुळेच झोप लागण्यास जास्त वेळ लागतो. रात्री उशिरापर्यंत 'रील्स' किंवा चित्रपट पाहणे अथवा गप्पा मारणे यामुळे मन जागृत राहते; परिणामी तुमची झोप पूर्ण होत नाही आणि उठल्यावर तुम्हाला सुस्ती व जडपणा जाणवतो.

सकाळी लवकर उठण्याचे ३ उपाय कोणते आहेत?

१- आदल्या रात्रीच तयारी करा

'सात्विक मूव्हमेंट'नुसार (Sattvic Movement), जर तुम्हाला सकाळी लवकर उठायचे असेल, तर आदल्या रात्रीच तयारी करणे आवश्यक आहे. सकाळी उठण्यासाठी दहा अलार्म लावण्याऐवजी, रात्री ९ किंवा १० वाजताचा झोपेसाठी अलार्म लावा. रात्री हा अलार्म वाजताच झोपायला जा. उशिरापर्यंत जागे राहिल्याने सकाळी उठणे अशक्य होते. त्यामुळे, मन शांत राहण्यासाठी आणि पुरेशी झोप मिळण्यासाठी लवकर झोपणे आवश्यक आहे. जर तुम्हाला रात्री ९ वाजेपर्यंत झोपणे शक्य नसेल, तर जास्तीत जास्त १० वाजेपर्यंत तरी झोपण्याचा प्रयत्न करा.

सकाळचे नियोजन करा

जर तुम्हाला दुसऱ्या दिवशी सकाळी ट्रेन किंवा विमान पकडायचे असेल, किंवा ऑफिसमधील एखाद्या महत्त्वाच्या बैठकीला उपस्थित राहायचे असेल, तर अनेकदा अलार्म वाजण्यापूर्वीच तुम्हाला जाग येते असते. मात्र असे रोज घडत नाही. असे घडण्याचे कारण म्हणजे तुमचे मन आधीच एका नियोजनासाठी सज्ज झालेले असते.

त्यामुळे ती गोष्ट तुमच्या सुप्त मनात सतत घोळत राहते, म्हणूनच तुम्हाला लवकर जाग येते. यामुळे सकाळी करायच्या एखाद्या उपयुक्त गोष्टीची जसे की व्यायाम, वाचन, फेरफटका मारणे किंवा तुमच्या यादीतील इतर काहीही—योजना मनात ठेवूनच झोपावे.

रात्रीचे जेवण हलके ठेवा

जर तुमचे रात्रीचे जेवण जड असेल, तर ते पचवण्यासाठी तुमच्या पोटाला ५-६ तास मेहनत करावी लागेल. यामुळे खूप जास्त झोप येऊ शकते आणि सकाळी उठणे कठीण होऊ शकते. दुपारचे जेवण पोटभर (जड) असावे, पण रात्रीचे जेवण हलके असावे, असे सांगितलं जातं. रात्रीच्या जेवणात तृणधान्यांचे प्रमाण कमी ठेवा आणि सॅलड व भाज्यांचा समावेश अधिक करा.

जर तुम्ही रात्रीच्या जेवणात 'राजमा-भात' किंवा 'डाळ-भात' यांसारखे पदार्थ खाल्ले, तर सकाळी उठणे कठीण जाऊ शकते. यासह जर तुमची रात्री १० वाजता झोपण्याची योजना असेल, तर तुम्ही रात्री ८ वाजताच्या सुमारास—म्हणजेच झोपण्यापूर्वी साधारण दोन तास आधी—जेवण केले पाहिजे.