ब्लड प्रेशरचा त्रास असो किंवा नसो, अनेकजण घरी नियमित बीपी तपासतात. यासाठी डिजिटलबीपी मशीनचा वापर केला जातो. पण बीपी मोजताना आपण हात कोणत्या स्थितीत ठेवतो, याकडे दुर्लक्ष होतं. हात चुकीच्या पद्धतीने ठेवल्यावर बीपीचं रीडिंग कमी किंवा जास्त येऊ शकतं. त्यामुळे चुकीचे निदान होण्याची शक्यता असते. प्रसिद्ध हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. इव्हान लेव्हिन यांनी बीपी मोजताना हाताची स्थिती योग्य ठेवणं किती महत्त्वाचं आहे, हे स्पष्ट केलं आहे.

हाताच्या स्थितीचा बीपी रीडिंगवर कसा परिणाम होतो?

अमेरिकन हार्ट असोसिएशनच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, बीपी मोजताना हात हृदयाच्या पातळीवर, आरामदायी आणि आधार दिलेल्या स्थितीत असावा. हात योग्य स्थितीत नसल्यास रक्तदाबाचे रीडिंग चुकीचे येऊ शकते.

१. हात खाली ठेवल्यास बीपी जास्त येऊ शकतो

बीपी तपासताना हात मांडीवर ठेवला किंवा शरीराच्या बाजूला खाली सोडला, तर रीडिंग प्रत्यक्ष रक्तदाबापेक्षा जास्त येऊ शकते. २०२४ मधील JAMA Network मधील अभ्यासानुसार, मांडीवर हात ठेवल्यास सिस्टोलिक बीपी सुमारे ४ mmHg जास्त नोंदवला जाऊ शकतो.

२. हात वर ठेवल्यास बीपी कमी दिसू शकतो

हात हृदयाच्या पातळीपेक्षा वर ठेवल्यास रक्तदाबाचे रीडिंग प्रत्यक्षापेक्षा कमी येऊ शकते. त्यामुळे बीपी सामान्य असल्याचा चुकीचा समज होऊ शकतो आणि उपचारांना उशीर होण्याची शक्यता असते.

३. घरी बीपी मोजण्याची योग्य पद्धत

• बीपी मोजण्याआधी ५ मिनिटं शांत बसा.

• पाठ सरळ ठेवा आणि पाय जमिनीवर सपाट ठेवा.

• हात टेबलावर किंवा आर्मरेस्टवर हृदयाच्या पातळीवर ठेवा.

• योग्य आकाराचा बीपी कफ वापरा.

• बीपी मोजताना बोलू नका किंवा हालचाल करू नका.

चुकीच्या रीडिंगमुळे काय होऊ शकते?

बीपी जास्त नोंदवल्यास उच्च रक्तदाबाचे चुकीचे निदान होऊ शकते. परिणामी गरज नसताना औषधे सुरू होण्याची शक्यता असते. तर कमी रीडिंगमुळे उच्च रक्तदाबाकडे दुर्लक्ष होऊ शकते. त्यामुळे घरी बीपी तपासताना मशीनसोबतच हाताची स्थितीही योग्य ठेवणे गरजेचे आहे. नियमित तपासणी करा आणि रीडिंगमध्ये सातत्याने बदल दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे सुरू किंवा बंद करू नका.

डिस्क्लेमर: ही माहिती सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. साम टीव्ही या माहितीची पूर्ण सत्यता किंवा अचूकतेची हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.