ATM Withdrawal Charges and Free Transaction Limits : दैनंदिन गरजांसाठी प्रत्येकजण सर्रास एटीएममधून (ATM) पैसे काढतो. पण महिन्यातून ठराविक वेळेपेक्षा जास्त वेळा एटीएमचा वापर केला, तर बँक प्रत्येक व्यवहारामागे आपल्या खात्यातून अतिरिक्त चार्ज कापून घेते. स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), पंजाब नॅशनल बँक (PNB), HDFC आणि ICICI या देशातील सर्वात मोठ्या बँकाचे एटीएममधून मोफत पैसे काढण्याचे नियम आणि मर्यादा वेगवेगळ्या आहेत.

सर्वसामान्यपणे बँका स्वतःच्या एटीएमवर ५ आणि दुसऱ्या बँकेच्या एटीएमवर ३ ते ५ मोफत व्यवहार देतात. ही मर्यादा संपल्यानंतर ग्राहकांना प्रति व्यवहार २१ ते २३ रुपयांपर्यंत चार्जेस आणि त्यावर जीएसटी द्यावा लागतो. जर तुम्हालाही नाहक भुर्दंड टाळायचा असेल, तर कोणत्या बँकेचे काय नियम आहेत आणि कधी किती चार्ज लागतो हे समजून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.

एटीएममधून पैसे काढण्याबाबत आरबीआयचा नियम काय सांगतो?

आरबीआयच्या (RBI) नियमांनुसार, बँकांना आपल्या ग्राहकांना दरमहा ठराविक मर्यादेपर्यंत मोफत एटीएम व्यवहार देणे बंधनकारक आहे. यामध्ये आर्थिक (पैसे काढणे) आणि बिगर-आर्थिक (बॅलन्स चेक करणे, पिन बदलणे) अशा दोन्ही व्यवहारांचा समावेश होतो.

कोणत्याही सामान्य बचत खात्यासाठी (Savings Account) स्वतःच्या बँकेच्या एटीएममधून दरमहा किमान ५ व्यवहार विनामूल्य (Free) असणे आवश्यक आहे. दुसऱ्या बँकेच्या एटीएमवरून पैसे काढण्याचे नियम शहराच्या भौगोलिक वर्गीकरणानुसार लागू होतात.

मुंबई, नवी दिल्ली, चेन्नई, कोलकाता, बेंगळुरू आणि हैदराबाद या ६ मेट्रो शहरांमध्ये दुसऱ्या बँकेच्या एटीएमवर दरमहा ३ व्यवहार मोफत मिळतात. त्यानंतर इतर सर्व शहरे व ग्रामीण भागात (उदा. पुणे, नागपूर, नाशिक, लखनौ, कानपूर किंवा कोणताही ग्रामीण भाग) दुसऱ्या बँकेच्या एटीएमवर दरमहा ५ व्यवहार मोफत मिळतात.

मोफत मर्यादा संपल्यानंतर किती शुल्क लागते? (Charges per Transaction):

मोफत व्यवहारांची मर्यादा संपल्यानंतर आरबीआयच्या नियमानुसार बँका प्रति व्यवहार जास्तीत जास्त ₹२३ पर्यंत शुल्क आकारू शकतात. या शुल्कावर १८% जीएसटी (GST) लागू होतो. त्यानुसार ₹२३ + १८% जीएसटी मिळून ग्राहकाला प्रति व्यवहार ₹२७.१४ इतका एकूण खर्च येतो.

एसबीआय (SBI) एटीएममधून पैसे काढताना लागणारे चार्जेस

स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या (SBI) अधिकृत नियमांनुसार, बचत खात्याचा प्रकार आणि सरासरी मासिक शिल्लक (Average Monthly Balance) यानुसार एटीएम व्यवहारांचे शुल्क ठरवले जाते. सामान्य बचत खातेधारकांना एसबीआयच्या स्वतःच्या एटीएमवर दरमहा ५ व्यवहार मोफत मिळतात. ज्या ग्राहकांच्या खात्यात सरासरी मासिक शिल्लक (AMB) १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त आहे, त्यांना एसबीआयच्या एटीएमवर अमर्याद (Unlimited) मोफत व्यवहार मिळतात.

मुंबई, नवी दिल्ली, चेन्नई, कोलकाता, बेंगळुरू आणि हैदराबाद येथे दरमहा ३ व्यवहार मोफत मिळतात.मेट्रो शहरे वगळता इतर सर्व ठिकाणी दरमहा ५ व्यवहार मोफत मिळतात. १ ऑक्टोबर २०२६ पासून पगार खात्यांवरील (Salary Accounts) नवीन बदल झाला आहे. ठराविक सॅलरी अकाउंट (Salary Package Accounts) धारकांसाठी इतर बँकेच्या एटीएमवरील मोफत व्यवहारांची संख्या दरमहा १० वरून कमी करून ५ केली जाईल.

पंजाब नॅशनल बँक (PNB):

स्वतःच्या बँकेचे ATM (PNB ATM):

दरमहा ५ व्यवहार विनामूल्य.

मोफत व्यवहारांनंतर प्रति आर्थिक व्यवहारावर ₹१० + कर (GST) आकारला जातो.

इतर बँकेचे ATM (Other Bank ATM): ६ प्रमुख मेट्रो शहरांमध्ये दरमहा ३ व्यवहार, तर इतर शहरांमध्ये दरमहा ५ व्यवहार मोफत.

मर्यादेनंतर शुल्क:

आर्थिक व्यवहार (Cash Withdrawal): ₹२३ + कर (GST)

बिगर-आर्थिक व्यवहार (Non-Financial): ₹११ + कर (GST)

आयसीआयसीआय बँक (ICICI Bank):

स्वतःच्या बँकेचे ATM (ICICI ATM):

दरमहा पहिले ५ आर्थिक व्यवहार मोफत. (बिगर-आर्थिक व्यवहार पूर्णपणे विनामूल्य आहेत.)

५ व्यवहारांनंतर रोख रक्कम काढण्यासाठी प्रति व्यवहार ₹२३ + कर (GST) आकारला जातो.

इतर बँकेचे ATM (Other Bank ATM): ६ प्रमुख मेट्रो शहरांमध्ये दरमहा ३ व्यवहार, तर इतर ठिकाणी दरमहा ५ व्यवहार मोफत.

मर्यादेनंतर शुल्क:

आर्थिक व्यवहार (Cash Withdrawal): ₹२३ + कर (GST)

बिगर-आर्थिक व्यवहार (Non-Financial): ₹८.५० + कर (GST)

एचडीएफसी बँक (HDFC Bank)

स्वतःच्या बँकेचे ATM (HDFC ATM):

बचत (Savings) आणि पगार (Salary) खातेदारांसाठी दरमहा ५ व्यवहार विनामूल्य.

इतर बँकेचे ATM (Other Bank ATM): ६ प्रमुख मेट्रो शहरांमध्ये दरमहा ३ व्यवहार, तर नॉन-मेट्रो (इतर) शहरांमध्ये दरमहा ५ व्यवहार मोफत.

मोफत मर्यादा संपल्यानंतर लागणारे शुल्क (Charges):

आर्थिक व्यवहार (Cash Withdrawal): ₹२३ + कर (GST)

बिगर-आर्थिक व्यवहार (Non-Financial): ₹८.५० + कर (GST)

एचडीएफसी बँकेने स्पष्ट केले आहे की, १ एप्रिल २०२६ पासून एटीएम किंवा सीआरएम (CRM - Cash Recycler Machine) वरून UPI द्वारे (Cardless) पैसे काढलेले व्यवहारसुद्धा तुमच्या महिन्याच्या मोफत एटीएम व्यवहारांच्या मर्यादेत (Free Limit) गणले जातील.