गर्भधारणेचा पूर्ण कालावधी साधारणतः ४० आठवड्यांचा असतो. मात्र, काही महिलांची प्रसूती ३७ आठवडे पूर्ण होण्यापूर्वीच होते. याला मुदतपूर्व प्रसूती किंवा प्रीटर्म डिलिव्हरी असे म्हणतात. अशा वेळी बाळाचे काही अवयव पूर्णपणे विकसित झालेले नसल्यामुळे त्याला श्वास घेण्यास त्रास होणे, कमी वजन असणे आणि इतर आरोग्यविषयक समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे गर्भवती महिलांनी या समस्येची कारणे आणि सुरुवातीची लक्षणे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, मुदतपूर्व प्रसूती होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. गर्भवती महिलेच्या शरीरातील हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी असणे, रक्तक्षय, पोषणाची कमतरता, मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब यामुळे गर्भधारणेत गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते. तसेच गर्भावस्थेत होणारे मूत्रमार्गाचे किंवा योनीमार्गाचे संसर्गही मुदतपूर्व प्रसूतीचा धोका वाढवू शकतात.
याशिवाय गर्भाशय किंवा गर्भाशयाच्या मुखाशी संबंधित समस्या, वार (प्लॅसेंटा) संबंधित गुंतागुंत आणि आधीच्या गर्भधारणेत मुदतपूर्व प्रसूती झालेली असणे हीदेखील महत्त्वाची कारणे आहेत.
वयाच्या १८ वर्षांपेक्षा कमी किंवा ३५ वर्षांपेक्षा अधिक वयात गर्भधारणा होणे.
जुळी किंवा तिळी मुले होण्याची शक्यता असणे.
आयव्हीएफ उपचारांद्वारे गर्भधारणा झालेली असणे.
गर्भधारणेदरम्यान रक्तक्षय, मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब असणे.
अपुरी झोप, मानसिक तणाव आणि पोषणाचा अभाव.
दोन गर्भधारणांमध्ये खूप कमी अंतर असणे.
गर्भवती महिलांना वारंवार पोटात कळा येणे, ओटीपोटात दाब जाणवणे, सतत कंबरदुखी होणे, योनीमार्गातून रक्तस्राव होणे किंवा पाण्यासारखा द्रव बाहेर पडणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. योनीमार्गातून स्त्रावाचे प्रमाण किंवा स्वरूप बदलणे हेही एक महत्त्वाचे लक्षण आहे.
अशी कोणतीही लक्षणे जाणवल्यास अजिबात दुर्लक्ष करू नये. तातडीने स्त्रीरोगतज्ज्ञांशी संपर्क साधावा किंवा रुग्णालयात जावे. नियमित गर्भावस्थेतील तपासण्या, संतुलित आहार, पुरेशी विश्रांती आणि मधुमेह व रक्तदाबावर नियंत्रण ठेवल्यास गुंतागुंतींचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते. मुदतपूर्व प्रसूती प्रत्येक वेळी टाळता येतेच असे नाही. मात्र, योग्य वेळी निदान आणि वैद्यकीय उपचारांमुळे आई आणि बाळाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यास मदत होते.
सकाळ+चे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Marathi news and watch Live TV. Breaking news from Maharashtra, India, Pune, Mumbai, Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle at SaamTV. Get Live Marathi news on Mobile. Download the Saam Tv app for Android and IOS.