Surabhi Jayashree Jagdish
मधुमेह हा असा आजार आहे ज्यामध्ये शरीरातील रक्तातील साखरेची पातळी असामान्यरीत्या वाढते. यामागे शरीरात इन्सुलिनची कमतरता किंवा इन्सुलिनचा योग्य वापर न होणं हे प्रमुख कारण असतं.
टाईप १ मधुमेहामध्ये पॅन्क्रियाज इन्सुलिन तयार करणं जवळपास पूर्णपणे बंद करते. त्यामुळे या रुग्णांना दररोज इन्सुलिनची इंजेक्शनं घेणं आवश्यक असतं. केवळ आहारातील बदल किंवा व्यायामाच्या मदतीने टाईप १ मधुमेह नियंत्रणात ठेवता येत नाही.
टाईप २ मधुमेहामध्ये शरीर इन्सुलिन तयार करत असतं, पण त्याचा प्रभावी वापर होत नाही. या स्थितीला इन्सुलिन रेझिस्टन्स असं म्हटलं जातं आणि कालांतराने इन्सुलिनचं उत्पादनही कमी होऊ शकतं.
टाईप १ मधुमेहात शरीरात इन्सुलिन तयार होत नसल्यामुळे इन्सुलिन उपचार आयुष्यभर आवश्यक असतात. टाईप २ मधुमेहात सुरुवातीला इन्सुलिन तयार होत असलं तरी शरीर त्याचा योग्य वापर करू शकत नाही.
तज्ज्ञांच्या मते, टाईप १ किंवा टाईप २ यापैकी कोणताही प्रकार स्वतःहून अधिक धोकादायक मानता येत नाही. रक्तातील साखर दीर्घकाळ नियंत्रणात न राहिल्यास दोन्ही प्रकारांमध्ये डोळे, किडनी, हृदय, मेंदू आणि मज्जासंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
टाईप १ मधुमेहात इन्सुलिन न घेतल्यास डायबेटिक किटोअॅसिडोसिस (DKA) हा जीवघेणा आजार होण्याचा धोका वाढतो. टाईप २ मधुमेहात अनेक वर्षे कोणतीही स्पष्ट लक्षणं दिसून येत नाहीत. त्यामुळे उशिरा निदान होण्याची शक्यता असते.
टाईप २ मधुमेहामध्ये नियमित व्यायाम, संतुलित आहार, वजन नियंत्रण, पुरेशी झोप आणि निरोगी जीवनशैली यामुळे रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे वेळेवर घेणं आणि नियमित रक्तातील साखरेची तपासणी करणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
सकाळ+चे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Marathi news and watch Live TV. Breaking news from Maharashtra, India, Pune, Mumbai, Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle at SaamTV. Get Live Marathi news on Mobile. Download the Saam Tv app for Android and IOS.