Surabhi Jayashree Jagdish
बहुतेक वेळा डँड्रफ हा केस गळण्याचा थेट कारणीभूत घटक नसतो. मात्र डँड्रफमुळे होणाऱ्या सततच्या खाजेमुळे व्यक्ती वारंवार स्कॅल्प खाजवते आणि त्यामुळे केसांच्या मुळांना त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे काही केस गळू शकतात, पण केवळ डँड्रफमुळे पूर्णपणे टक्कल पडणे सामान्यतः होत नाही.
डँड्रफ वाढला की स्कॅल्पवर खाज, जळजळ किंवा पापुद्रे जाणवू शकतात. खाजवल्यामुळे स्कॅल्पला इजा होऊ शकते आणि केसांच्या मुळांवरही ताण येऊ शकतो. त्यामुळे डँड्रफसोबत केस गळत असतील तर सतत स्कॅल्प खाजवण्याची सवय टाळणं महत्त्वाचं आहे.
डँड्रफची कारणं प्रत्येक व्यक्तीत सारखीच असतील असं नाही कारण केस धुण्याच्या सवयी आणि स्कॅल्पशी संबंधित काही समस्या त्यामागे असू शकतात. काही लोकांच्या स्कॅल्पवर Malassezia नावाची बुरशी होऊन जळजळ आणि त्वचेच्या पेशींची वाढ वाढवू शकते.
ज्यांना अँड्रोजेनेटिक अॅलोपेशिया म्हणजेच आनुवंशिक पद्धतीने केस पातळ होण्याची समस्या आहे, त्यांच्यात डँड्रफमुळे स्कॅल्पची अस्वस्थता वाढू शकते. त्यामुळे डँड्रफ आणि केस गळणं दोन्ही एकत्र दिसत असतील तर फक्त डँड्रफवर उपचार करून थांबणं योग्य ठरणार नाही.
डँड्रफ कमी होत नसेल किंवा वारंवार परत येत असेल तर त्यामागे साधा कोरडा स्कॅल्प आहे की त्वचेची दुसरी समस्या आहे हे तपासणं गरजेचं आहे. खूप कमी किंवा खूप जास्त वेळा केस धुण्याच्या सवयींचाही स्कॅल्पवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे सतत खाज, जास्त पापुद्रे किंवा केस गळण्याची समस्या असल्यास त्वचारोगतज्ज्ञांकडून स्कॅल्पची तपासणी करून घेणं चांगलं.
डँड्रफसाठी काही मेडिकेटेड शॅम्पूमध्ये झिंक पायरीथिओन, सॅलिसिलिक अॅसिड, केटोकोनाझोल किंवा सेलेनियम सल्फाइडसारखे घटक असतात. डँड्रफची तीव्रता आणि कारणानुसार यापैकी योग्य शॅम्पू निवडण्याबाबत डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टचा सल्ला घेणं योग्य ठरतं.
मेडिकेटेड शॅम्पूमुळे काही वेळा केस कोरडे होऊ शकतात त्यामुळे केसांच्या लांबीला योग्य कंडिशनर वापरल्याने कोरडेपणा कमी करण्यास मदत होऊ शकते. विशेषतः सॅलिसिलिक अॅसिड असलेले शॅम्पू वापरताना केस आणि स्कॅल्पच्या कोरडेपणाकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.