Surabhi Jayashree Jagdish
हार्टबर्न म्हणजे पोटातील आम्ल अन्ननलिकेत वर येऊन छातीत जळजळ निर्माण होणे होय. यामुळे छाती, घसा किंवा तोंडात आंबटपणा जाणवू शकतो. ही समस्या वारंवार होत असल्यास ती अॅसिड रिफ्लक्सचे लक्षण असू शकतं.
दिवसभर आपण उभं किंवा बसलेलं असल्यामुळे पोटातील आम्ल खाली राहतं. मात्र झोपल्यावर शरीर आडवं होतं आणि ते वरच्या बाजूला येतं. त्यामुळे पोटातील आम्ल अन्ननलिकेत परत जाण्याची शक्यता वाढते.
रात्री उशिरा जेवून लगेच झोपल्यास अन्न अजूनही पोटात असते. अशा वेळी अन्न पचवण्यासाठी तयार झालेले आम्ल वर येण्याची शक्यता वाढतं. त्यामुळे छातीत जळजळ होऊ शकते.
जेवणानंतर पोटाला अन्न पचवण्यासाठी काही तासांची गरज असते. या काळात पोट मोठ्या प्रमाणात आम्ल तयार करत असतं. पचन पूर्ण होण्यापूर्वी झोपल्यास हे आम्ल अन्ननलिकेकडे जाऊ शकते.
तज्ज्ञांच्या मते झोपण्यापूर्वी किमान ३ ते ४ तास आधी जेवण करावं. यामुळे पोटातील अन्न लहान आतड्यात पुढे सरकण्यास पुरेसा वेळ मिळतो. परिणामी झोपताना अॅसिड रिफ्लक्स होण्याचा धोका कमी होतो.
रात्री जड, तेलकट, तिखट किंवा अतिप्रमाणात अन्न खाणं टाळावं. जेवणानंतर लगेच आडवं होता थोडा वेळ चालणं फायदेशीर ठरतं. तसंच उशी थोडी उंच ठेवून झोपल्यास आम्ल वर येण्याची शक्यता कमी होते.
हार्टबर्नचा त्रास आठवड्यातून अनेक वेळा होत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे. वारंवार अँटॅसिड घेऊनही आराम मिळत नसेल तर तपासणी करणं महत्त्वाचं ठरतं. छातीत तीव्र वेदना, श्वास घेण्यास त्रास किंवा इतर गंभीर लक्षणं असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.