Surabhi Jayashree Jagdish
लाल किला जुनी दिल्लीतील नेताजी सुभाष मार्गावर स्थित आहे. याठिकाणा दररोज हजारो पर्यटक किल्ला पाहण्यासाठी येतात. हा किल्ला भारतातील सर्वात प्रसिद्ध पर्यटन स्थळांपैकी एक मानला जातो.
मुघल बादशाह शाहजहान यांनी 1639 मध्ये या किल्ल्याचे बांधकाम सुरू केले. त्यांनी हा किल्ला आपल्या राजवाड्यासाठी आणि सत्ता केंद्रासाठी बांधला. त्याकाळात तो अत्यंत भव्य आणि कलात्मक रचनेचा नमुना होता.
या किल्ल्यात दीवान-ए-आम, दीवान-ए-खास, रंग महल आणि मोती मस्जिद यांसारख्या अनेक ऐतिहासिक इमारती आहेत. या सर्व इमारती मुघल वास्तुकलेचे उत्कृष्ट उदाहरण आहेत. आजही त्या पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र आहेत.
दरवर्षी 15 ऑगस्ट रोजी भारताचे पंतप्रधान या किल्ल्यावरून राष्ट्रध्वज फडकावतात. याच ठिकाणाहून देशाला संबोधित केले जाते. त्यामुळे हा किल्ला भारताच्या स्वातंत्र्याचे प्रतीक मानला जातो.
सुरुवातीच्या काळात या किल्ल्याचा रंग पांढरा होता. त्याला “किला-ए-मुबारक” असेही म्हटले जात असे. त्या काळात तो पूर्णपणे लाल रंगाचा नव्हता.
ब्रिटिशांनी दिल्लीवर ताबा मिळवल्यानंतर या किल्ल्याची देखभाल सुरू केली. त्यांनी किल्ल्याच्या जीर्ण झालेल्या भिंतींची दुरुस्ती केली. त्यामुळे किल्ल्याच्या मूळ रचनेत काही बदल झाले.
दुरुस्ती करताना ब्रिटिशांनी लाल बलुआ दगडांचा वापर केला. त्यामुळे संपूर्ण किल्ला हळूहळू लाल रंगाचा दिसू लागला. त्यानंतरच हा किल्ला “लाल किला” या नावाने ओळखला जाऊ लागला.