Surabhi Jayashree Jagdish
पाण्याची कमतरता सुरू झाल्यावर तोंडातील लाळेचं प्रमाण कमी होऊ शकतं. हेच पहिलं लक्षण दिसून येतं. त्यामुळे तोंड कोरडे पडल्यासारखे वाटते आणि वारंवार पाणी प्यावेसे वाटते. ओठ कोरडे होणे किंवा तोंडात चिकटपणा जाणवणेही याच स्थितीशी संबंधित असू शकते.
डिहायड्रेशनमध्ये शरीर पाणी टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करते, त्यामुळे लघवी अधिक एकवटलेली होऊ शकते. परिणामी लघवीचा रंग फिकट पिवळ्याऐवजी गडद पिवळा दिसू शकतो. लघवीचा रंग नेहमीपेक्षा गडद होणे हे पाणी कमी पडत असल्याचे लक्षात येण्यासारखे संकेत आहे.
शरीरात पाणी कमी झाल्यावर किडनी उपलब्ध पाणी जपून ठेवण्याचे काम करतात. त्यामुळे नेहमीच्या तुलनेत लघवी कमी प्रमाणात होऊ शकते किंवा लघवीच्या वेळांमध्ये अंतर वाढू शकते. दिवसभर पाणी कमी घेत असताना हा बदल सहज लक्षात येतो.
पाण्याची कमतरता वाढल्यास काही लोकांना डोकेदुखीचा त्रास होऊ शकतो. यासोबत अशक्तपणा किंवा शरीर जड वाटू शकतं. उन्हात जास्त वेळ राहणं, भरपूर घाम येणं किंवा व्यायामानंतर हा त्रास अधिक जाणवू शकतो.
डिहायड्रेशनमुळे शरीरातील पाण्याचं प्रमाण कमी झाल्याने काही व्यक्तींना चक्कर किंवा गरगरल्यासारखे वाटू शकतं. बसलेल्या किंवा झोपलेल्या अवस्थेतून अचानक उठताना हा त्रास जाणवण्याची शक्यता असते. अशा वेळी विश्रांती घेणं आणि परिस्थितीनुसार पाणी किंवा योग्य द्रवपदार्थ घेणं महत्त्वाचे आहे.
शरीराला पुरेसे पाणी न मिळाल्यास थकवा आणि एकाग्रता कमी झाल्यासारखे वाटू शकते. काम करताना लक्ष टिकवणं किंवा विचार स्पष्टपणे करणं कठीण वाटू शकतं. पाण्याची कमतरता वाढत गेल्यास ही अस्वस्थता अधिक स्पष्टपणे जाणवू शकते.
उन्हाळ्यात जास्त घाम येणं, व्यायाम, उलटी किंवा जुलाब यामुळे शरीरातील पाणी वेगाने कमी होऊ शकते. अशा परिस्थितीत केवळ तहान लागण्याची वाट न पाहता द्रवपदार्थांचं सेवन करणं आवश्यक असतं.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.