Surabhi Jayashree Jagdish
बारकोड आणि क्यूआर कोड हे दोन्ही माहिती डिजिटल पद्धतीने साठवण्याचे माध्यम आहेत. बारकोड साधारणपणे उत्पादनांची ओळख करण्यासाठी वापरला जातो. क्यूआर कोड अधिक आधुनिक असून तो जास्त माहिती साठवू शकतो.
बारकोडमध्ये फक्त सरळ उभ्या रेषांचा वापर केला जातो. या रेषा वेगवेगळ्या जाडीच्या असतात आणि स्कॅनरद्वारे वाचल्या जातात. क्यूआर कोड चौकोनी आकाराचा असून त्यात छोटे-छोटे डॉट्स असतात.
बारकोडमध्ये मर्यादित माहितीच साठवली जाऊ शकते. त्यामुळे तो मुख्यतः उत्पादन क्रमांकासाठी वापरला जातो. क्यूआर कोडमध्ये मात्र मोठ्या प्रमाणात माहिती साठवता येते.
बारकोडचा वापर प्रामुख्याने दुकानांमध्ये आणि उत्पादनांवर केला जातो. तो बिलिंग आणि स्टॉक मॅनेजमेंटसाठी उपयोगी ठरतो. क्यूआर कोडचा वापर ऑनलाइन पेमेंट, तिकीट आणि वेबसाइट लिंकसाठी होतो.
बारकोड स्कॅन करण्यासाठी विशिष्ट दिशा आवश्यक असते. तो फक्त एका दिशेने योग्य प्रकारे वाचला जातो. क्यूआर कोड मात्र कोणत्याही दिशेने स्कॅन करता येतो.
ओळख संबंधित माहिती असते. त्यात जास्त डेटा किंवा लिंक साठवता येत नाही. क्यूआर कोडमध्ये वेबसाइट, संपर्क माहिती आणि इतर डिजिटल डेटा साठवता येतो.
बारकोड अजूनही रिटेल आणि गोदाम मॅनेजमेंटमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो. क्यूआर कोडचा वापर डिजिटल व्यवहारांमध्ये झपाट्याने वाढलाय. आजच्या डिजिटल युगात क्यूआर कोड अधिक वापरला जातो.