Surabhi Jayashree Jagdish
विमान अपघाताची माहिती मिळवण्यासाठी ब्लॅक बॉक्स हे एक अत्यंत महत्त्वाचे उपकरण आहे.
यापैकी दोन उपकरणं आहेत. यातील एक कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर आणि फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर.
हा विमानाशी संबंधित तांत्रिक माहिती रेकॉर्ड करतो. विमानाचा वेग, उंची, दिशा तसंच इंजिनची माहिती याद्वारे मिळते.
याशिवाय वैमानिकांनी कोणती नियंत्रणे वापरली होती, कॉकपिट आणि बाहेरील तापमान व दाब, विमानात कोणतेही असामान्य कंपन होते का, ऑटोपायलट कधी चालू होता किंवा बंद होता याची माहितीही मिळण्यास मदत होते.
हा कॉकपिटमधील आवाज आणि संभाषणे रेकॉर्ड करतो. यावेळी वैमानिक एकमेकांशी आणि एअर ट्रॅफिक कंट्रोलशी काय बोलत होते आणि इंजिनचा आवाज, स्विच दाबण्याचे आवाज, अलार्म आणि इतर असामान्य आवाज रेकॉर्ड होतात.
विमान अपघातानंतर ब्लॅक बॉक्स शोधणं हे सर्वात महत्त्वाचे काम असतं. जर विमान समुद्रात कोसळलं तर ब्लॅक बॉक्समध्ये एक बिकन किंवा सिग्नल असतो, जो 30 ते 90 दिवसांपर्यंत अल्ट्रासाउंड सिग्नल पाठवतो.
ब्लॅक बॉक्स सापडल्यानंतर, तो प्रयोगशाळेत पाठवला जातो. त्या ठिकाणी विशेष उपकरणांचा वापर करून त्यातील डेटा काढला जातो.