Surabhi Jayashree Jagdish
‘ॐ’चा उच्चार A-U-M अशा तीन भागांत केला जातो आणि तो लांब श्वास सोडत केला जातो. यामुळे श्वसनाची गती मंद होते आणि शरीराला विश्रांतीची अवस्था मिळण्यास मदत होते. संथ श्वसनामुळे तणाव कमी होण्यास आणि मन स्थिर होण्यास सहाय्य होऊ शकते. ‘ॐ’च्या कंपनामुळे घसा, छाती आणि डोक्याच्या भागात सूक्ष्म कंपन जाणवू शकते.
‘ॐ’ जप सुरू केल्यानंतर सुरुवातीच्या दिवसांत मनातील विचार अधिक स्पष्टपणे जाणवू लागतात. रोज काही वेळ शांत बसून जप केल्यामुळे स्वतःच्या विचारांचं निरीक्षण करण्याची सवय लागते. श्वास, ध्वनी आणि जपावर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे मानसिक अस्वस्थता कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
८ ते १४ दिवसांच्या नियमित सरावानंतर अनेकांना लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता सुधारल्याचा अनुभव येतो. ‘ॐ’ जपामध्ये श्वास, आवाज आणि ऐकण्याची प्रक्रिया एकत्र होत असल्याने तो ध्यानाचा एक प्रकार मानला जातो.
१५ ते २१ दिवसांच्या सरावानंतर भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची क्षमता वाढू शकते. ‘ॐ’ जपामुळे नकारात्मक भावना नाहीशा होत नाहीत पण त्यांना हाताळण्याची क्षमता विकसित होऊ शकते. राग, चिंता किंवा तणावाच्या वेळी प्रतिक्रिया देण्याआधी विचार करण्याची सवय लागू शकते.
दररोज ‘ॐ’ जप केल्याने श्वासाकडे लक्ष देण्याची सवय निर्माण होते. ही जागरूकता ध्यानाच्या वेळेपुरती मर्यादित न राहता दैनंदिन जीवनातही उपयोगी ठरू शकते. व्यक्ती अधिक सजगपणे काम करणे आणि शांत क्षण अनुभवणे शिकू शकते.
शांत आणि स्वच्छ ठिकाणी आरामदायी स्थितीत बसून ‘ॐ’ जप करावा. पाठ ताठ ठेवून खोल श्वास घ्यावा आणि श्वास सोडताना दीर्घ स्वरात ‘ॐ’चा उच्चार करावा. सुरुवातीला ५ ते १० मिनिटं जप करावा आणि नंतर हळूहळू वेळ वाढवता येतो.
२१ दिवस नियमित सराव केल्याने मनाला एक ठराविक शांत दिनचर्या मिळण्यास मदत होते. रोज एकाच वेळी जप केल्याने मेंदू त्या वेळेला शांतता आणि आत्मचिंतनाशी जोडू लागतो. सातत्याने केलेला सराव हळूहळू जीवनशैलीचा एक सकारात्मक भाग बनू शकतो.