Surabhi Jayashree Jagdish
कोलेस्ट्रॉलचे मुख्य दोन प्रकार असतात त्यापैकी LDL ला ‘वाईट कोलेस्ट्रॉल’ तर HDL ला ‘चांगले कोलेस्ट्रॉल’ म्हटलं जातं. LDL चं प्रमाण वाढल्यास रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबीचे थर जमा होतात. तर HDL अतिरिक्त कोलेस्ट्रॉल बाहेर काढण्यास मदत करते.
फळं, भाज्या, संपूर्ण धान्य आणि कडधान्यांचा आहारात अधिक समावेश केल्याने कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात राहण्यास मदत होतं. ओट्स, सफरचंद, काही प्रकारचे नट्स आणि बीन्स यामध्ये असलेले विरघळणारे फायबर LDL कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी उपयुक्त ठरतं.
नियमित शारीरिक हालचाली केल्याने HDL म्हणजेच चांगल्या कोलेस्ट्रॉलचं प्रमाण वाढण्यास मदत होते. दररोज किमान ३० मिनिटं वेगाने चालणं, पोहणं किंवा सायकल चालवणं यांसारखे व्यायाम फायदेशीर ठरतात. व्यायामामुळे रक्ताभिसरण सुधारून हृदयाचं आरोग्य चांगलं राहतं.
जास्त वजन किंवा वाढलेला BMI यामुळे LDL कोलेस्ट्रॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्सचं प्रमाण वाढू शकतं. वजनामध्ये केवळ ५ ते १० टक्के घट केली तरी कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीत लक्षणीय सुधारणा होऊ शकते. संतुलित आहार आणि नियमित व्यायामाच्या मदतीने निरोगी वजन राखणं आवश्यक आहे.
धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांचं नुकसान होतं आणि HDL म्हणजेच चांगल्या कोलेस्ट्रॉलचं प्रमाण कमी होऊ शकतं. धूम्रपान सोडल्यानंतर हृदयाच्या आरोग्यामध्ये आणि एकूण कोलेस्ट्रॉल प्रोफाइलमध्ये सुधारणा होण्यास सुरुवात होते.
दीर्घकाळ राहणारा ताण शरीरातील आरोग्यावर परिणाम करून चुकीच्या सवयी वाढवतो. योग, ध्यान आणि श्वसनाचे व्यायाम यांसारख्या पद्धती तणाव कमी करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. तणाव नियंत्रणात ठेवल्याने जीवनशैली सुधारते आणि कोलेस्ट्रॉल संतुलित ठेवण्यास मदत होते.
कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी केवळ औषधांवर अवलंबून न राहता जीवनशैलीतील बदल करणं महत्त्वाचं आहे. योग्य आहार, नियमित व्यायाम आणि आरोग्यदायी सवयी यामुळे अनेक लोकांमध्ये कोलेस्ट्रॉलच्या पातळीत सुधारणा दिसून येते.