Surabhi Jayashree Jagdish
पेट्रोल हे जमिनीखाली लाखो वर्षे दडलेल्या वनस्पती आणि सूक्ष्म समुद्री जीवांच्या अवशेषांपासून तयार होतं. हे अवशेष उष्णता आणि दाबामुळे हळूहळू रूपांतरित होऊन कच्चं तेल बनतं. नंतर या कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करून पेट्रोल वेगळं केलं जातं.
पेट्रोलची सुरुवात समुद्रात आणि दलदलीत राहणाऱ्या सूक्ष्म वनस्पती आणि प्राण्यांपासून होते. हे जीव मृत झाल्यानंतर समुद्राच्या तळाशी साचतात आणि त्यावर माती आणि गाळ जमा होतो. कालांतराने हे थर अधिक जाड होत जातात आणि त्यावर प्रचंड दाब निर्माण होतो.
जमिनीखालील थरांमध्ये वाढणारी उष्णता आणि दाब यामुळे या सेंद्रिय पदार्थांचं रूपांतर हळूहळू होतं. या प्रक्रियेतून प्रथम केरोजन तयार होतं आणि पुढे ते कच्च्या तेलात बदलतं. ही प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक असून खूप संथ गतीने चालते.
या दीर्घ प्रक्रियेनंतर तयार होणाऱ्या द्रवाला कच्चं तेल किंवा क्रूड ऑइल म्हणतात. हे तेल जमिनीखालील खडकांच्या फटींमध्ये साठून राहतं. तेल कंपन्या या ठिकाणी ड्रिलिंग करून ते बाहेर काढतात.
कच्च्या तेलावर रिफायनरीमध्ये फ्रॅक्शनल डिस्टिलेशन नावाची प्रक्रिया केली जाते. या प्रक्रियेत तेल वेगवेगळ्या तापमानावर गरम करून त्यातील घटक वेगळे केले जातात. त्यातून पेट्रोल, डिझेल, केरोसिन यांसारखी विविध इंधनं तयार होतात.
पेट्रोल हे हलकं, पटकन जळणारं आणि वाहनांसाठी उपयुक्त इंधन आहे. त्याचा वापर मुख्यतः कार, बाईक आणि इतर वाहनांमध्ये केला जातो. पेट्रोल जळताना ऊर्जा निर्माण करते, जी इंजिन चालवण्यासाठी वापरली जाते.