Surabhi Jayashree Jagdish
आपण शरीरातील इतर अवयवांची काळजी घेतो पण पायांकडे अनेकदा दुर्लक्ष करतो. काही आरोग्याच्या समस्यांचे संकेत पायांमधूनही मिळू शकतात. पाय किंवा घोट्यांमध्ये दिसणारी काही लक्षणं ही एखाद्या गंभीर आजाराची सुरुवातीची चिन्हं असू शकतात.
पाय किंवा घोट्यांवर सूज येणं म्हणजे शरीरात अतिरिक्त पाणी साचत असल्याचं लक्षण असू शकतं. यामागे हार्ट, किडनी किंवा यकृताशी संबंधित समस्या असण्याची शक्यता असते. काही वेळा शरीरात प्रोटीन, व्हिटॅमिन बी-१२ ची कमतरता असल्यामुळेही असा त्रास होऊ शकतो.
पाय किंवा घोट्यांमध्ये दुखणं हे दुखापत, संधिवात किंवा नसांशी संबंधित समस्येमुळे होऊ शकतं. चालताना वेदना वाढत असतील आणि विश्रांती घेतल्यावर कमी होत असतील तर ते स्ट्रेस फ्रॅक्चर किंवा ऑस्टिओपोरोसिसचं लक्षण असू शकतं.
पाय बधीर होणे किंवा सतत मुंग्या येणं हे नसांचं नुकसान झाल्याचं लक्षण असू शकते. या स्थितीला 'पेरिफेरल न्यूरोपॅथी' असं म्हटलं जातं. मधुमेह असलेल्या रुग्णांमध्ये ही समस्या जास्त प्रमाणात दिसून येते.
रात्री झोपताना किंवा दिवसभरात वारंवार पायात गोळे येत असतील तर शरीरात पाण्याची कमतरता असू शकते. त्यामुळे पुरेसं पाणी पिणं, पोषक आहार घेणं आणि झोपण्यापूर्वी हलका स्ट्रेचिंग व्यायाम किंवा पायांची हलकी मालिश करणं फायदेशीर ठरू शकतं.
टाच दुखण्याची समस्या अनेकांना जाणवते. यामागे प्लांटर फॅसिआयटिस हे एक सामान्य कारण असू शकतं. मात्र हा त्रास सतत होत असेल तर त्यामागे इतरही कारणे असू शकतात.
काही लोकांचे पाय नेहमी थंड असतात. ही समस्या सामान्य वाटत असली, तरी काही वेळा ती गंभीर आजाराचे संकेतही देऊ शकते. रक्ताभिसरण नीट न होणं, शरीरात पोषक घटकांची कमतरता, थायरॉईडचा त्रास किंवा चुकीची जीवनशैली यामुळे पाय थंड राहू शकतात.
टाचा फुटण्याचं कारण फक्त कोरडी त्वचा असेलच असं नाही. शरीरात व्हिटॅमिन ए, झिंक आणि ओमेगा-३ फॅटी अॅसिडची कमतरता असल्यासही टाचा फुटू शकतात. याशिवाय मधुमेह, एक्झिमा, अनवाणी चालणं, अयोग्य पादत्राणं वापरणं किंवा जास्त कडक साबण वापरणं यामुळे ही समस्या वाढू शकते.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.