Surabhi Jayashree Jagdish
नाकात धूळ, परागकण किंवा इतर त्रासदायक कण गेले की शरीर त्यांना बाहेर काढण्यासाठी शिंकण्याची प्रतिक्रिया देऊ शकते. शिंकताना नाक आणि तोंडातून हवा वेगाने बाहेर पडते, त्यामुळे नाकातील त्रासदायक घटक बाहेर टाकण्यास मदत होते.
रात्री झोपताना बेडशीट, उशी, गादी किंवा चादरीमध्ये असलेली धूळ आणि सूक्ष्म कण नाकाच्या संपर्कात येऊ शकतात. सकाळी उठल्यानंतर हालचाल वाढल्याने हे कण हवेत मिसळतात आणि काही लोकांना शिंकांचा त्रास होऊ शकतो.
पहाटे किंवा सकाळच्या वेळी वातावरणाचं तापमान तुलनेने कमी असू शकतं. त्यामुळे काही लोकांच्या नाकातील संवेदनशीलता वाढू शकते. थंड हवा नाकातील नसांवर आणि श्वसनमार्गावर परिणाम करून शिंकण्याची प्रतिक्रिया निर्माण करू शकते.
कधीकधी काही मिनिटं शिंका येऊन नंतर त्रास पूर्णपणे थांबत असेल तर तो तात्पुरती त्रास असू शकतो. मात्र दररोज सकाळी शिंका येत असतील आणि त्यासोबत नाक वाहणं, नाक बंद होणं किंवा डोळे चुरचुरत असतील तर कारण वेगळं असू शकतं.
सकाळी सतत शिंका येणं, नाक वाहणं, नाकाला खाज सुटणं आणि डोळ्यांत पाणी येणं ही अॅलर्जिक राइनायटिसमध्ये दिसणारी सामान्य लक्षणं आहेत. घरातील धूळ, धुळीतील सूक्ष्म कण, परागकण यांसारख्या अॅलर्जन्सच्या संपर्कामुळे ही समस्या उद्भवू शकते.
काही लोकांना कोणतीही विशिष्ट अॅलर्जी नसतानाही थंड हवा, तापमानातील बदल, धूर, तीव्र वास किंवा प्रदूषणामुळे शिंका येऊ शकतात. या स्थितीला नॉन-अॅलर्जिक राइनायटिस म्हटलं जातं आणि त्यात नाक वाहणं किंवा नाक बंद होणंही होऊ शकतं.
सायनसशी संबंधित समस्यांमध्ये नाक बंद होणं, नाकातून स्राव येणं, चेहऱ्यावर दाब किंवा वेदना अशी लक्षणं दिसू शकतात. केवळ सकाळी शिंका येणं म्हणजे सायनसचा आजार आहे असं नाही. शिंकांसोबत नाक सतत बंद राहणं, चेहऱ्यात दुखणं अशी लक्षणं असतील तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्याच.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.