Surabhi Jayashree Jagdish
अचानक रक्तदाब कमी होण्यामागे शरीरात पाणी कमी होणं, काही औषधं, रक्तस्राव किंवा इतर वैद्यकीय कारणं असू शकतात. त्यामुळे सुरुवातीला व्यक्तीला सुरक्षित स्थितीत ठेवणं आणि गंभीर लक्षणं आहेत का हे पाहणे महत्त्वाचं आहे. अचानक रक्तदाब कमी झाला की घरच्या घरी काय उपाय करायचे ते पाहूयात.
चक्कर येत असेल किंवा बेशुद्ध पडण्यासारखं वाटत असेल तर लगेच उभं राहण्याऐवजी व्यक्तीला पाठीवर झोपवा. शक्य असल्यास पाय थोडे उंच ठेवल्याने रक्ताभिसरणाला मदत होऊ शकते आणि चक्कर कमी होण्यास मदत मिळू शकते.
डिहायड्रेशन हे रक्तदाब कमी होण्याचं एक सामान्य कारण असू शकतं. त्यामुळे व्यक्ती शुद्धीत असेल आणि व्यवस्थित गिळू शकत असेल तर पाणी पिणं उपयोगी ठरू शकते. उलटी, जुलाब किंवा जास्त घामामुळे शरीरातील द्रव आणि इलेक्ट्रोलाइट्स कमी झाले असतील, तर योग्य प्रमाणात ORS घेण्याचा विचार केला जाऊ शकतो.
कॅफीनमुळे काही लोकांमध्ये रक्तदाब काही काळासाठी वाढू शकतो. त्यामुळे काही विशिष्ट परिस्थितीत डॉक्टर कॅफिनयुक्त पेय सुचवू शकतात. त्यामुळे काहींना कडक चहा दिल्यास आराम मिळण्याची शक्यता असते.
सोडियममुळे रक्तदाब वाढू शकतो आणि काही लोकांमध्ये डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आहारातील मीठाचं प्रमाण वाढवलं जाऊ शकतं. मात्र अचानक BP कमी झाला म्हणून प्रत्येक व्यक्तीला अर्धा चमचा मीठ पाण्यात मिसळून देणं योग्य नाही. कारण जास्त सोडियम काही लोकांसाठी धोकादायक ठरू शकतं.
रक्तदाब कमी झाल्यानंतर आधी काही वेळ बसावं आणि त्यानंतर हळूहळू उभं राहावं. वारंवार अशी समस्या होत असल्यास पाणी पुरेसं पिणं, अचानक पोझिशन न बदलणं आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणं महत्त्वाचे आहे.
व्यक्ती सुरक्षित स्थितीत आल्यानंतर उपलब्ध असल्यास BP मॉनिटरने रक्तदाब पुन्हा तपासता येतो आणि रीडिंगची नोंद ठेवता येते. फक्त रक्तदाबाचा आकडा न पाहता चक्कर, अशक्तपणा, बेशुद्धी, श्वास घेण्यास त्रास किंवा छातीत दुखणं यांसारखी लक्षणं आहेत का हेही पाहणं आवश्यक आहे.
व्यक्ती बेशुद्ध पडली, शुद्धीवर येत नसेल, श्वास घेण्यास त्रास होत असेल, छातीत दुखत असेल किंवा त्वचा थंड व चिकट होत असेल तर ही गंभीर स्थिती असू शकते. अशा वेळी घरगुती उपाय करून BP वाढण्याची वाट न पाहता तातडीने आपत्कालीन वैद्यकीय मदत घ्यावी.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.