Surabhi Jayashree Jagdish
सोनगीर किल्ला हा धुळे जिल्ह्यातील एक ऐतिहासिक आणि महत्त्वाचा किल्ला मानला जातो. मुंबई-आग्रा महामार्गाजवळ असल्यामुळे या किल्ल्याला मोठं रणनीतिक महत्त्व होते. प्राचीन काळात व्यापार मार्गावर नजर ठेवण्यासाठी या किल्ल्याचा उपयोग केला जात होता.
सोनगीर किल्ल्याची निर्मिती मध्ययुगीन काळात संरक्षणाच्या उद्देशाने करण्यात आली होती. हा किल्ला उत्तर महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या व्यापार मार्गावर लक्ष ठेवण्यासाठी उपयोगात आणला जात होता. इतिहासकारांच्या मते, अनेक राजवटींनी या किल्ल्यावर वेगवेगळ्या काळात सत्ता गाजवली होती.
सोनगीर किल्ला उंच टेकडीवर बांधलेला असल्यामुळे दूरपर्यंत परिसरावर नजर ठेवणं शक्य होत होतं. मुंबई-आग्रा मार्गावरील हालचालींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी हा किल्ला अत्यंत उपयुक्त मानला जात होता.
किल्ल्यावर आजही तटबंदीचे काही अवशेष आणि जुन्या बांधकामांची चिन्ह दिसून येतात. प्रवेशद्वाराजवळील दगडी रचना पर्यटकांचे विशेष लक्ष वेधून घेते. किल्ल्याच्या माथ्यावरून आसपासचा निसर्ग आणि धुळे परिसराचं सुंदर दृश्य पाहायला मिळतं.
हा किल्ला राष्ट्रीय महामार्गालगत असल्यामुळे पर्यटकांना सहज भेट देता येतो. किल्ल्याची उंच रचना आणि नैसर्गिक संरक्षण व्यवस्था इतिहासप्रेमींना आकर्षित करते. हा किल्ला उत्तर महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक वारशाचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो.
मुंबईहून धुळेपर्यंत रेल्वे किंवा बससेवा उपलब्ध असून प्रवास रस्त्यानेही सहज करता येतो. मुंबई-आग्रा राष्ट्रीय महामार्गाने धुळे गाठल्यानंतर सोनगीर गाव फक्त काही किलोमीटर अंतरावर आहे.
पुण्याहून धुळेपर्यंत बस आणि खासगी वाहनांची सुविधा उपलब्ध आहे. पुणे-नगर-औरंगाबाद मार्गे धुळे गाठल्यानंतर सोनगीर गावाकडे सहज जाता येते. पुण्याहून रस्त्याने प्रवास केल्यास साधारण ७ ते ८ तासांचा कालावधी लागू शकतो.