Surabhi Jayashree Jagdish
सतत कमी झोप घेतल्यास शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे काही इन्फेक्शन विरूद्ध शरीराची प्रतिकारक्षमता कमी होण्याची शक्यता असते. पुरेशी आणि नियमित झोप शरीराच्या प्रतिकारशक्तीला योग्य प्रकारे काम करण्यास मदत करते.
झोप पूर्ण न झाल्यास दुसऱ्या दिवशी थकवा, सुस्ती आणि ऊर्जा कमी असल्यासारखं वाटू शकतं. झोपेची कमतरता मूडवर परिणाम करून चिडचिड किंवा भावनिक अस्थिरता वाढवू शकते. हा त्रास वारंवार होत असेल तर झोपेची गुणवत्ता आणि झोपण्याची नियमितता तपासणं महत्त्वाचं आहे.
पुरेशी झोप मेंदूच्या कार्यासाठी आणि शिकलेल्या माहितीच्या स्मरण प्रक्रियेसाठी महत्त्वाची असते. सतत कमी झोप घेतल्यास लक्ष केंद्रित करणं, निर्णय घेणं आणि प्रतिक्रिया देणं यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे काम किंवा अभ्यास करताना चुका होण्याची शक्यता वाढू शकते.
सतत कमी झोप घेणे शरीरातील ग्लुकोज नियंत्रण आणि इन्सुलिनच्या कार्यावर परिणाम करू शकते. दीर्घकाळ झोपेची कमतरता राहिल्यास टाइप-२ मधुमेहाचा धोका वाढण्याशी त्याचा संबंध आढळतो. मधुमेहाचा धोका ठरवताना आहार, वजन, शारीरिक हालचाल आणि आनुवंशिकता यांसारखे इतर घटकही महत्त्वाचे असतात.
दीर्घकाळ अपुरी किंवा खराब दर्जाची झोप हृदय आणि रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. झोपेची कमतरता उच्च रक्तदाबाच्या वाढलेल्या जोखमीशी संबंधित असल्याचे संशोधनातून दिसून आलंय.
झोपेची कमतरता भूक आणि तृप्ती नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोन्सवर परिणाम करू शकते. त्यामुळे जास्त भूक लागणं किंवा जास्त कॅलरी असलेलं पदार्थ खाण्याची इच्छा वाढू शकतं. दीर्घकाळ अपुरी झोप आणि वजन वाढण्याचा वाढलेला धोका यांच्यात संबंध आढळतो.
प्रत्येक व्यक्तीची झोपेची गरज ही वय, जीवनशैली आणि आरोग्याच्या स्थितीनुसार वेगळी असू शकते. बहुतेक प्रौढांसाठी नियमितपणे साधारण ७ ते ९ तासांची झोप योग्य मानली जाते. त्यामुळे ८ तास हा नियम नाही.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.