Surabhi Jayashree Jagdish
मराठा साम्राज्याच्या इतिहासात संताजी घोरपडे यांचे नाव अत्यंत धाडसी आणि पराक्रमी योद्धा म्हणून घेतलं जातं. औरंगजेब यालाही त्यांच्या चपळ हल्ल्यांची भीती वाटत असे. छत्रपती संभाजी महाराज यांच्या मृत्यूनंतर मराठा स्वराज्यावर संकट आलं असताना संताजींनी मोगलांवर जबरदस्त आक्रमणं केली.
संताजी घोरपडे हे गनिमी काव्यात पारंगत होते. ते अचानक हल्ले करून शत्रूला गाफील ठेवत असत. यामुळे मोगल सैन्य कायमच संभ्रमात राहत असे.
संभाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर मराठा साम्राज्य संकटात आलं. या काळात संताजींनी लढ्याची धुरा सांभाळली. त्यांनी मोगलांविरुद्ध आक्रमक धोरण स्वीकारलं.
औरंगजेब स्वतः दक्षिणेत मोहिमा करत होता. संताजींच्या हल्ल्यांमुळे त्याची झोप उडाली होती. तो सतत सावध राहण्यास भाग पाडला गेला.
संताजींनी मोगल छावणीवर अचानक धाड टाकली. त्यांनी छावणीतील कळस कापून आणल्याची नोंद अनेक इतिहासकारांनी केली आहे. हा प्रकार मोगलांसाठी मोठा अपमान मानला गेला.
औरंगजेबाच्या छावणीत असलेला इतिहासकार काफीखान यांनी संताजींच्या पराक्रमाचा उल्लेख केला आहे. त्यांनी मराठ्यांच्या हल्ल्यांचं वर्णन केलंय. मोगल सैन्याची झालेली दैना त्यांनी नमूद केली.
मराठ्यांचा इतिहास खंड १ मध्ये संताजींच्या मोहिमांचा तपशील आहे. त्यांच्या धाडसी स्वाऱ्या आणि लढायांचं वर्णन केलंय. त्यांच्या नेतृत्वामुळे मराठ्यांचा आत्मविश्वास वाढल्याचं सांगितलंय
संताजींच्या गनिमी हल्ल्यांमुळे मोगल त्रस्त झाले. ते लहान तुकड्यांमध्ये हल्ले करून मोठे नुकसान करत. हीच पद्धत पुढे मराठ्यांची ताकद बनली.