Shreya Maskar
कलावंतीण दुर्ग हे रायगड जिल्ह्यातील प्रबळगड किल्ल्याजवळ शिखर आहे. हे पनवेल तालुक्यात माथेरान आणि पनवेल दरम्यान आहे. तुम्ही येथे वीकेंडला ट्रेकिंगचा प्लान करू शकता.
पश्चिम घाटात समुद्रसपाटीपासून 2,300 फूट उंचीवर असलेल्या कलावंतीण दुर्गला अनेकदा 'स्वर्गाकडे जाणारी वाट' म्हटले जाते.
हे कोकण आणि दख्खन प्रदेशातील महत्त्वाच्या जुन्या व्यापारी मार्गांवर शत्रूच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी एक उच्च-उंची टेहळणी बुरूज बांधले गेले होते.
झिग-झॅगिंग पायऱ्यांना थेट संरक्षण दिलेले नाही. दोरी, किंवा आधुनिक सुरक्षा नाही. येथे ट्रेकिंगचा थरार अनुभवता येतो. खडक कापलेल्या पायऱ्या अनेकदा 0.6 मीटर (2 फूट) पर्यंत उंच असतात.
कलावंतीण दुर्ग हा किल्ला १५ व्या शतकात (सुमारे १४५८ मध्ये) 'कलावंतीण' नावाच्या राणीसाठी बांधला गेला होता. महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटात असलेल्या शेजारच्या प्रबळगड किल्ल्याच्या बाजूला एक मोक्याची टेहळणीची जागा (वॉचटावर) म्हणून याचा वापर केला जात असे.
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६५७ मध्ये मुघलांच्या ताब्यातून प्रबळगड किल्ल्याचा परिसर, ज्यात शेजारील कलावंतीण दुर्गाच्या शिखराचाही समावेश आहे आपल्या ताब्यात घेतला.
कलावंतीण दुर्ग पूर्वी 'मुरंजन' या नावाने ओळखला जायचा. प्रबळगड आणि कलावंतीण दुर्ग हे दोन्ही प्रत्यक्षात एकाच डोंगराचे दोन भाग आहेत.
वरील माहितीचा उद्देश केवळ ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन स्थळांची ओळख करून देणे हा आहे. यातील माहिती इंटरनेटवरील उपलब्ध सोर्समधून घेण्यात आली. कोणत्याही ऐतिहासिक वादाशी किंवा दाव्याशी आमचा संबंध नाही.