Shreya Maskar
पुरंदर किल्ला पुणे येथे पश्चिम घाटात वसलेला आहे. पुरंदर किल्ला छत्रपती संभाजी महाराजांचे जन्मस्थान आहे. हा इतिहासातील महत्त्वाच्या किल्ल्यांपैकी एक आहे.
पुरंदर आणि वज्रगड ज्याला 'रुद्रमाल' असेही म्हणतात. पुरंदर आणि वज्रगड या दोघांना पुरंदरची जुळी गड-किल्ल्यांची जोडी म्हणतात. हे किल्ले समुद्रसपाटीपासून ४,४७२ फूट (१,३६३ मीटर) उंचीवर स्थित आहेत.
या जुळ्या किल्ल्यांची रचना अत्यंत भक्कम संरक्षणाच्या उद्देशाने करण्यात आली होती. यात पुरंदर हा मुख्य आणि विशाल किल्ला आहे, तर तुलनेने लहान असलेला वज्रगड त्याच्या पूर्वेकडील कड्यावर पहारा देत शत्रूच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्याचे काम करतो.
पुण्याजवळ नारायणपूर या पायथ्याच्या गावाजवळ असलेला वज्रगड किल्ला आहे. हे दोन्ही किल्ले ट्रेकिंगसाठी उत्तम आहे.
वज्रगड किल्ला १३ व्या शतकाच्या सुमारास देवगिरीच्या सेउना यादव राजांनी तो बांधला असावा, असे ऐतिहासिक मतप्रवाह दर्शवतात. निश्चित माहिती नाही.
पुरंदर किल्ल्याची मूळ रचना ११ व्या शतकात यादव घराण्याने उभारली होती; त्यानंतर १४ व्या शतकात बहामनी सल्तनतीने त्यात तटबंदी आणि मुख्य भिंतींची भर घातली.
वज्रगड किल्ला हा छत्रपती शिवाजी महाराजांचा प्रमुख किल्ला असलेल्या पुरंदर किल्ल्याचे संरक्षण करण्यासाठी धोरणात्मक टेहळणी बुरूज म्हणून काम करत होता.
वरील माहितीचा उद्देश केवळ ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन स्थळांची ओळख करून देणे हा आहे. यातील माहिती इंटरनेटवरील उपलब्ध सोर्समधून घेण्यात आली. कोणत्याही ऐतिहासिक वादाशी किंवा दाव्याशी आमचा संबंध नाही.