Shreya Maskar
महाराष्ट्र राज्यातील पुणे शहरातील ऐतिहासिक शनिवार पेठ भागात शनिवार वाडा वसलेला आहे. हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे ऐतिहासिक ठिकाण आहे.
शनिवार वाडा हा मूळतः सात मजली भव्य राजवाडा होता. पुण्यातील शनिवारवाडा हे मुघल आणि पर्शियन शैलींचा संगम असलेल्या पारंपरिक मराठा स्थापत्यशास्त्राचे एक उत्कृष्ट उदाहरण आहे.
१७३२ मध्ये पेशवे बाजीराव (पहिले) यांनी बांधलेल्या या अत्यंत सुरक्षित अशा वाड्याच्या उभारणीसाठी जुन्नरच्या जंगलातील सागवान, जेजुरीचा चुना आणि चिंचवडचा दगड यांसारख्या स्थानिक साहित्याचा वापर करण्यात आला होता.
वाड्याच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर, म्हणजेच 'दिल्ली दरवाजा'वर, १२ इंच लांबीचे ७२ तीक्ष्ण लोखंडी खिळे बसवण्यात आले आहेत. हे खिळे हत्तीच्या कपाळाच्या उंचीवर आहेत, जेणेकरून शत्रूचे युद्ध-हत्ती धडक देऊन दरवाजे तोडू शकणार नाहीत. इतर दरवाजांमध्ये गणेश, मस्तानी, जांभळ आणि खिडकी दरवाजांचा समावेश आहे.
वाड्याच्या अंगणात एकेकाळी 'हजारी कारंजे' (हजार धारांचे कारंजे) नावाचे कमळाच्या आकाराचे एक कलाकुसरीचे कारंजे होते. त्याची अभियांत्रिकी रचना त्या काळाच्या मानाने अत्यंत प्रगत होती.
या वास्तूत सुमारे ५ मीटर उंच आणि ३ मीटर जाडीचे भव्य दगडी तट आहेत, जे नऊ मजबूत बुरुजांनी अधिक सुरक्षित करण्यात आले आहेत.
लाकडापासून बनवलेल्या वरच्या मजल्यांवर 'थोरल्या रायांचा दिवाणखाना', 'गणेश रंगमहाल' आणि 'आरसा महाल' यांसारखी प्रमुख दालने होती. या जागांमध्ये सागवानी लाकडाचे नक्षीदार खांब, कमानीदार छत आणि हिंदू महाकाव्यांवरील भित्तिचित्रे पाहायला मिळतात.
वरील माहितीचा उद्देश केवळ ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन स्थळांची ओळख करून देणे हा आहे. यातील माहिती इंटरनेटवरील उपलब्ध सोर्समधून घेण्यात आली. कोणत्याही ऐतिहासिक वादाशी किंवा दाव्याशी आमचा संबंध नाही.