Shreya Maskar
मुरुड-जंजिरा किल्ला हा अरबी समुद्रात, मुरुड या बंदर-शहराच्या किनाऱ्यालगत असलेल्या एका खडकाळ बेटावर वसलेला आहे. लंबवर्तुळाकार आकाराचा एक सागरी दुर्ग आहे. हा किल्ला महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यात, भारतामध्ये स्थित असून, मुंबईच्या दक्षिणेस साधारणपणे १६५ किलोमीटर अंतरावर आहे.
मुरुड-जंजिरा किल्ल्याचे मूळ नाव 'जझीरा मेहरुब जझीरा' असे आहे. सुट्ट्यांमध्ये वीकेंडला या किल्ल्याला नक्की भेट द्या. लहान मुलांना खूप आवडेल.
'जंजिरा' हे नाव अरबी शब्द 'जझीरा' (Jazeera) वरून आले आहे, ज्याचा अर्थ 'बेट' असा होतो. या जागेचे तटबंदीमध्ये रूपांतर होण्यापूर्वी, ही जागा 'मेढेकोट' या नावानेही ओळखली जात असे.
मुरुड हा शब्द कोकणी भाषेतील 'मोरोड' (ज्याचा अर्थ 'बेट' असा होतो) या शब्दावरून आला आहे. किंवा ज्या किनारपट्टीवरील गावाच्या समोर हा किल्ला वसलेला आहे त्या स्थानिक गावाच्या नावावरून हा शब्द आला असावा.
'मुरुड-जंजिरा' या नावाचा अर्थ "बेट-किल्ला" असा होतो. हे नाव कोकणी आणि अरबी या दोन भाषांच्या मिश्रणातून तयार झाले आहे.
मुरुड जंजिरा किल्ला १५ व्या शतकात स्थानिक कोळी लोकांनी समुद्री चाच्यांपासून बचाव करण्यासाठी एका लाकडी बेटावर (मेढेकोट) बांधला होता. त्यानंतर १६ व्या शतकात अहमदनगर सल्तनतचा सुल्तान आणि वजीर मलिक अंबर याने १५६७ मध्ये हा लाकडी किल्ला पाडून तिथे भव्य व अभेद्य दगडी किल्ला बांधला.
मुरुड जंजिरा किल्ल्यावर पोहोचण्यासाठी, मुरुड या किनारपट्टीवरील शहरापर्यंत प्रवास करावा लागतो आणि राजपुरी जेटीवरून २० मिनिटांची बोटीची सफर करावी लागते. मात्र मुरुड-जंजिरा किल्ला सध्या पर्यटकांसाठी बंद आहे.
वरील माहितीचा उद्देश केवळ ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन स्थळांची ओळख करून देणे हा आहे. यातील माहिती इंटरनेटवरील उपलब्ध सोर्समधून घेण्यात आली. कोणत्याही ऐतिहासिक वादाशी किंवा दाव्याशी आमचा संबंध नाही.