Surabhi Jayashree Jagdish
बद्धकोष्ठता म्हणजे केवळ दोन-तीन दिवस शौच न होणे नव्हे तर कठीण मल, शौच करताना जास्त जोर लावावा लागणं किंवा मल पूर्णपणे बाहेर न पडल्याची भावना होणं. आहारात फायबरचं प्रमाण कमी असणं, पाणी कमी पिणं आणि दिवसभर शारीरिक हालचाल कमी असणं ही यामागची सामान्य कारणं आहेत.
कधीतरी पोट साफ न होणं ही मोठी चिंता नसली तरी समस्या सतत राहिल्यास तिच्यामागचं कारण तपासणं महत्त्वाचं आहे. आयबीएस, थायरॉईडशी संबंधित समस्या किंवा आतड्यांशी निगडित काही समस्यांमध्येही बद्धकोष्ठतेचा त्रास दिसून येतो.
फळं, भाज्या, डाळी, कडधान्यं, संपूर्ण धान्यं आणि इतर नैसर्गिक फायबरयुक्त पदार्थ आहारात नियमितपणे घ्या. फायबरमुळे मलाचा मऊ होण्यास मदत होते. त्यामुळे शौचास होणारा त्रास कमी होऊ शकतो.
शरीरात पाण्याची कमतरता असल्यास मल अधिक कठीण होऊ शकतो. दिवसभर नियमित अंतराने पाणी प्यायल्याने शरीरातील द्रवपातळी टिकून राहते आणि मल मऊ राहण्यास मदत होते.
नियमित शारीरिक हालचालींमुळे आतड्यांची हालचाल सुरळीत राहण्यास मदत होऊ शकते. रोज चालणं, हलका व्यायाम, जॉगिंग किंवा आपल्या क्षमतेनुसार योगासनं हा त्यासाठी सोपा पर्याय आहे. दिवसभर बराच वेळ बसून राहण्याची सवय असल्यास मध्येच उठून चालणं फायदेशीर ठरू शकतं.
दिवसाची सुरुवात कोमट पाण्याने केल्याने शरीराला द्रव मिळतो आणि काही लोकांमध्ये सकाळची शौचाची इच्छा होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र कोमट पाणी हे बद्धकोष्ठतेवर तात्काळ किंवा एका मिनिटात परिणाम करणारे उपचार मानता येत नाही.
पोटावर हलक्या हाताने मालिश केल्याने काही लोकांमध्ये आतड्यांच्या समस्या दूर होऊ शकतात. तसंच शौचाची इच्छा झाली की ती वारंवार दाबून न ठेवता शौचालयात जाण्याची सवय लावा.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.