Surabhi Jayashree Jagdish
जर तुम्हाला झोप पुरेशी मिळत नसेल, तर त्याचा थेट परिणाम तुमच्या शरीरावर, मेंदूवर आणि मनःस्थितीवर दिसू लागतो. अनेकांना हे बदल सुरुवातीला लक्षातही येत नाहीत. पण हळूहळू शरीर सतत थकलेलं वाटू लागतं आणि कामाची क्षमता कमी होते.
झोप कमी मिळाल्यास शरीराला पूर्ण विश्रांती मिळत नाही आणि त्यामुळे दिवसभर थकवा जाणवतो. सकाळी उठल्यानंतरही शरीर जड आणि सुस्त वाटू शकते.
झोप मेंदूच्या कार्यक्षमतेसाठी खूप महत्त्वाची असते आणि तिचा अभाव झाल्यास मेंदू नीट काम करत नाही. त्यामुळे साध्या गोष्टींवरही लक्ष लागणं कठीण होतं. स्मरणशक्ती कमी होणं आणि काम करताना गोंधळ होणं हेही दिसू लागतं.
झोपेच्या कमतरतेमुळे मेंदूतील इमोशन्सचं नियंत्रण बिघडतं आणि त्यामुळे चिडचिड होते. लहान गोष्टींवरही जास्त राग किंवा त्रास जाणवू शकतो. सतत अस्थिर मनःस्थिती आणि तणाव वाढणं हेही सामान्य लक्षण आहे.
झोप कमी झाल्यावर शरीरातील भूक नियंत्रित करणारे हार्मोन्स असंतुलित होतात. त्यामुळे सतत काहीतरी खाण्याची इच्छा वाढते. विशेषतः गोड पदार्थ आणि जंक फूड खाण्याची इच्छा जास्त होते.
झोप ही रोगप्रतिकारक शक्तीसाठी अत्यंत आवश्यक असते कारण त्याच वेळी शरीर दुरुस्तीचं काम करतं. झोप कमी असल्यास इम्युनिटी कमी होते आणि संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे सर्दी, खोकला किंवा इतर आजार वारंवार होऊ शकतात.
झोपेच्या अभावामुळे मेंदूची प्रतिक्रिया देण्याची क्षमता कमी होते. त्यामुळे निर्णय घेणं आणि जलद प्रतिक्रिया देणं कठीण होते. यामुळे दैनंदिन कामात चुका होण्याची आणि अपघात होण्याची शक्यता वाढते.