Surabhi Jayashree Jagdish
थायरॉईड ग्रंथी शरीरातील चयापचय, ऊर्जा, रक्ताभिसरण आणि स्नायूंच्या कार्यावर नियंत्रण ठेवणारी महत्त्वाची ग्रंथी आहे. थायरॉईडचे हार्मोन्स कमी किंवा जास्त प्रमाणात तयार झाल्यास त्याचा परिणाम संपूर्ण शरीरासह पायांवरही दिसून येतो. अनेकदा पायांमध्ये जाणवणारे काही बदल हे थायरॉईडच्या समस्येचे सुरुवातीचे संकेत असू शकतात.
विशेषतः हायपोथायरॉईडीझममध्ये घोटे आणि पायांवर सूज दिसू शकते. शरीरात द्रव साचल्यामुळे ही सूज निर्माण होते आणि ती सकाळी किंवा दिवसभर टिकून राहू शकते. सूज वारंवार होत असेल किंवा त्यासोबत इतर थायरॉईडची लक्षणे असतील तर तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.
थायरॉईड हार्मोन्स कमी झाल्यास शरीराचा चयापचय मंदावतो आणि उष्णता निर्माण होण्याचं प्रमाण घटतं. त्यामुळे इतरांना सामान्य वाटणाऱ्या तापमानातही पाय सतत थंड वाटू शकतात. हे लक्षण थकवा, वजन वाढणं आणि कोरडी त्वचा यांसारख्या इतर हायपोथायरॉईड लक्षणांसोबत दिसू शकते.
थायरॉईड हार्मोन्सच्या असंतुलनामुळे स्नायूंच्या कार्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे पायात वेदना, ताठरपणा किंवा वारंवार गोळे येण्याची समस्या निर्माण होऊ शकते. ही तक्रार सतत राहिल्यास किंवा चालणं कठीण होत असल्यास वैद्यकीय सल्ला घेणं गरजेचं आहे.
हायपोथायरॉईडीझममध्ये काही रुग्णांमध्ये नसांवर परिणाम होऊन पायात मुंग्या येणं किंवा बधिरपणा जाणवू शकतो. दीर्घकाळ उपचार न घेतल्यास परिधीय न्युरोपॅथीचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे अशा तक्रारींकडे दुर्लक्ष करू नये.
थायरॉईडच्या बिघाडामुळे स्नायू, सांधे आणि मऊ ऊतींवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे टाचांमध्ये किंवा पायाच्या तळव्यांमध्ये वेदना आणि चालताना अस्वस्थता जाणवू शकते. मात्र या वेदनांची इतरही अनेक कारणं असू शकतात.
थायरॉईड हार्मोन्सचं प्रमाण बिघडल्यास स्नायूंची ताकद कमी होऊ शकते. जिने चढताना, लांब चालताना किंवा उभं राहताना पाय पटकन थकतात किंवा अशक्त वाटू शकतात. योग्य उपचारानंतर ही समस्या अनेकदा सुधारते.